Мұнай-газ саласының сарапшысы Олжас Байділдинов грек аралы Идрадағы ірі өртке байланысты жағдайға түсініктеме берді. Өрт люкс яхтадағы туристердің аспанға атқан отшашуынан пайда болған.
Бұған дейін шетелдік БАҚ пен жекелеген репортерлер бірлестігі - Сыбайлас жемқорлық пен ұйымдасқан қылмысты зерттеу орталығы (OCCRP) хабарлағандай, яхтада ауқатты қазақстандықтар болған, олар келесі күні жеке ұшақпен елден кеткен. Олардың арасында елдегі белгілі кәсіпкерлердің бірі Данияр Әбулгазин отбасымен бірге болған делінеді. Сонымен қатар, жолаушылар арасында Halyk Bank басқарма төрайымы Ұмұт Шаяхметова, оның күйеуі - мұнай компаниясы KMG International NV компаниясының бұрынғы топ-менеджері Бейімбет Шаяхметов және олардың қызы да көрсетілген.
Өзінің Telegram-арнасында «Байділдинов. Мұнай» сарапшы өртке яхта экипажы мен қызмет көрсететін компания кінәлі деген пікірін білдірді.
«Біріншіден, Әбулгазин мен Шаяхметованың отбасы жаңа жылдық мерекедегідей «яхтадан қолын созып отшашу ұстаған жоқ». Ондай отшашу аралға жетпейді де. Яхта да жағалауға жақын келмес еді. Бұл арнайы отшашулар, жаңа жылдық дүңгіршектердегідей сатып алынған емес. Стандартты ережелерді ашсаңыз, пиротехниканы яхтаға өзіңмен бірге алып кіруге және пайдалануға болмайтыны жазылған», - деп жазады Байділдинов.
Сондай-ақ, сарапшы бұл қызмет яхтаны жалдау бағасына кіргізілген деп санайды.
«Яхта экипажы портқа барар жолда сатып алынған өз отшашуларыңызды атуға жібермес еді – бұл яхтаның өзіне де қауіп. Демек, бұл алдын ала белгіленген және төленген қызмет болған», - делінген хабарламада.
Байділдиновтың айтуынша, яхта жалдау хабарландыруларында отшашу қызметі бөлек төленетіні, ал ірі кемелердің штаттық пиротехникалық құрылғылары болатыны, қызмет залп саны, ұзақтығы, жарылу биіктігі және т.б. бойынша келісілетіні көрсетілген.
Сонымен қатар, ол яхтаны жалдаушыларды грек билігінің босатқанын, бұл мұндай жағдайларда жауапкершілік яхта экипажы мен қызмет көрсететін компанияға жүктелетінін тағы да айқындайтынын еске салды. Бұдан басқа, сарапшы болған оқиғаны «жағдайлардың сәйкес келуі» деп санайды.
«Менің ойымша, бұл жағдайлардың сәйкес келуі. Қатты ыстық пен жел дәл аралға қарай ұшуға әкеліп, жалынды 120 гектарға дейін өртке айналдырды. Идра аралының ауданы, егер қателеспесем, шамамен 5 мың гектар. Грекияда немесе Түркияда жыл сайын аномальды ыстық ірі өрттерге әкеледі», - деп жазады Байділдинов.
Қорытындылай келе, ол Halyk Bankтың ақшасы аралды жалдауға немесе қалпына келтіруге жұмсалмайтынын, кейбір БАҚ көрсетуге тырысқандай емес екенін атап өтті.
«Менің ойымша, экожүйеге келтірілген залал сақтандырумен жабылады. Егер яхтаны шынымен Данияр Рүстемұлы жалдаған болса, ол ірі кәсіпкер – демалыс аптасын көтере алады. Мүмкін Halyk Travel қызметі арқылы турды бөліп төлеп сатып алған шығар», - делінген хабарламада.
Ал Forbes.kz мәліметі бойынша, Данияр Әбулгазин грек аралындағы өртке қатысы жоқ екенін жоққа шығарады.
«Қайтып оралған соң баспасөзде жарияланған айыптауларды білу біз үшін толық күтпеген жағдай болды және мен кез келген құқық бұзушылықты түбегейлі жоққа шығарамын. Мен де, менің қонақтарым да өртке әкелуі мүмкін ешқандай әрекет жасаған жоқпыз. Біз яхтада белгіленген өрт қауіпсіздігі ережелерін қатаң сақтадық. Мен де, менің қонақтарым да яхта экипажынан немесе басқа үшінші тұлғалардан өртке әкелуі мүмкін ешқандай әрекет жасауды сұраған жоқпыз», - деді кәсіпкер.
Өз кезегінде Informburo.kz күндер бұрын грек прокуратурасы яхта бортында болған 8 ересек қазақстандық жолаушыға Идра аралындағы өртке байланысты өрт қоюға қатыстылық үшін айып таққанын хабарлаған. Жергілікті билік Қазақстаннан көмек сұраған делінеді, себебі яхтаны жалдаушылар биліктің сұрауын күтпей Грекиядан кетіп қалған.