Брокерлік компанияның клиенттері «First Heartland Jusan Invest» АҚ қаржы құралдарына салым салып, активтерінің барлығына жуығын жоғалтты. Ал компания өз кінәсін көрмейді және клиенттер инвестициялық салымдардың тәуекелдерін түсінуге тиіс болғанын мәлімдейді. «Jusan Invest» барлық жауапкершілікті салымшыларға аударып отыр ма, ФБРК редакциясы мәселені қарастырды.
Естеріңізге сала кетейік, 2021 жылы «Jusan Invest» клиенттері құрылымдық ноталарға салым салды, ал 2023 жылдың көктемінде, бағалы қағаздардың құны күрт төмендей бастағанда, салымшылар брокерлік компанияның мобильді қосымшасындағы техникалық ақауға байланысты активтерін шығара алмады. Қазір олар жоғалтқан қаражаттарын қайтаруға ниетті, себебі инвестицияның «ең қолайлы нұсқасы» ретінде ұсынылып, оларды адастырды деп санайды.
«Jusan Invest» инвесторлар құрылымдық ноталардың жоғары пайыздық мөлшерлемесін (валютада жылдық 20%-ке дейін) ескере отырып, барлық тәуекелдерді түсінуі керек еді деп санайды. Сонымен қатар, компания клиенттерге брокерлік шарттарды жасасу кезінде инвестициялық тәуекелдер туралы ақпарат берілгенін растайды. Алайда Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚРДДА) салымшыларға құрылымдық ноталардың қалай жұмыс істейтіні және не екендігі тиісті түрде түсіндірілмегенін анықтады.
ҚРДДА сондай-ақ компанияның қазақстандық клиенттерге білікті емес инвесторлар ретінде кейбір қаржы құралдарын сатуға құқығы болмағанын анықтады. Осы уақытта ФБРК редакциясы салымшылардың компания менеджерлерімен хат алмасу скриншоттарын алды, оларға қарағанда «Jusan Invest» қызметкерлері клиенттерге жоғары пайдаға кепілдік беріп, қаржы құралдарына ақша салуды белсенді ұсынған деген қорытынды жасауға болады. 
Жоғарыда аталған барлық фактілерге байланысты бірқатар сұрақтар туындайды. Инвесторлар миллиондаған қаражат жоғалтқаны үшін «Jusan Invest»-тің нақты жауапкершілік дәрежесі қандай? Барлық кінә тек салымшылардың өзінде ме? Қаржы құралдарының құны күрт төмендеген сәтте мобильді қосымшадағы техникалық ақау қаншалықты «күтпеген» болды?
Жоғарыда атап өткеніміздей, ҚРДДА «First Heartland Jusan Invest» АҚ-на тексеру жүргізді, нәтижесінде ведомство компанияға қатысты ҚР ӘҚБтК-нің 262-бабы 2-бөлігіне («Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығы және акционерлік қоғамдар туралы заңнамасында белгіленген талаптарды бұзу») сәйкес әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы 82 хаттама жасады.
Айта кету керек, бұл брокерлік компанияның реттеушінің мұқият назарына іліккені бірінші рет емес.
ФБРК редакциясына 2023 жылдың шілдесінде Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚРДДА) бағалы қағаздар нарығы департаментінің өкілдері «First Heartland Jusan Invest» АҚ-на қатысты компанияны әкімшілік жауапкершілікке тарту мақсатында сотқа талап қойғаны белгілі болды.
Брокерлік компанияның уәкілетті органдарға зейнетақы активтерінің бір шартты бірлігінің орташа құны туралы бірнеше рет жалған есептер бергені хабарланды.
Нәтижесінде Алматы қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының шешімімен «Jusan Invest» ҚР ӘҚБтК-нің 256-бабына («Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушысы және өзге де тұлғалардың есептілікті, ақпаратты, мәліметтерді ұсыну жөніндегі талаптарды бұзуы») сәйкес 345 мың теңге айыппұл салынды.
2023 жылдың қазан айында Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі бағалы қағаздар нарығы департаментінің өкілдері «First Heartland Jusan Invest» АҚ-на қатысты компанияны әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін тағы да сотқа талап қойды, алайда бұл жолы басқа іс бойынша.
Сот құжаттарынан бізге белгілі болғандай, «Jusan Invest»-тің ресми сайтында аралық пайлық инвестициялық қорлар (АПИҚ) бойынша нақты күндердегі пайлардың есептік құны туралы 17 жарияланым болмаған.
Сотта компания өкілдері мұның себебі техникалық ақау және жауапты қызметкерлер тарапынан деректердің өзектілігін тиісті түрде тексермеу екенін хабарлады.
Алайда ҚРДДА бағалы қағаздар нарығы департаменті компанияның сайтында бұл ақпараттың болмауы «Инвестициялық және венчурлық қорлар туралы» заңның талаптарына қайшы келеді деген қорытындыға келді. Осыған байланысты реттеуші тиісті талаппен сотқа жүгінді.
Алматы қаласының әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соты «Jusan Invest» компаниясына 16,4 млн теңге айыппұл салу туралы шешім шығарды.
Бірнеше күннен кейін компания өкілдері бірінші сатыдағы соттың шешіміне шағымдану үшін Алматы қалалық сотына апелляциялық шағым берді, алайда апелляциялық сот шағымды қанағаттандырусыз қалдырды.
«Jusan Invest» клиенттері тап болған мәселелерге орала отырып, реттеуші анықтаған бұзушылықтар үшін брокерлік компанияға жалпы сомасы 13,7 млн теңге айыппұл салынғанын атап өткен жөн. Бұл жүздеген қазақстандық инвестор жоғалтқан сомадан әлдеқайда аз.
Осы уақытта салымшылар берілмей, қаржылық шығынды өтеуге тырысуда. Олардың пікірінше, брокерлік компания шығындарын өтеуі керек. Инвесторлардың жоғалтқан салымдарын қайтару мүмкіндігі бар-жоғын анықтау үшін ФБРК редакциясы ҚРДДА мен Бас прокуратураға ресми сұрау салулар жолдады.
Жалғасы бар…