Биылғы жылдың маусым айында Қазақстан премьер-министрінің ресми ақпараттық ресурсында үкімет Нұра топтық су құбырын реконструкциялауға резервтік қордан 3,1 млрд теңге бөлгені туралы ақпарат пайда болды.
1967 жылы пайдалануға берілген магистральдық желінің тозуы 90%-ға жеткені хабарланды. Міне, ақыры үкімет су шаруашылығы инфрақұрылымын кешенді жаңғыртуды қолға алуды шешті.
ФБРК редакциясының қарамағына 2021 жылы Қорғалжын ауданында 16 км су құбырын реконструкциялау жүргізілгені, бұл мемлекетке шамамен 500 млн теңгеге түскені туралы мәліметтер түсті.
Біз жүргізіліп жатқан реконструкция туралы толығырақ білу мақсатында су ресурстары және ирригация министрлігіне ресми сұрау салдық.
Министрлік бізге су құбырын ішінара реконструкциялау бірнеше жыл бұрын шынымен де жүргізілгенін хабарлады.
Министрліктің жауабына сәйкес, Қорғалжын және Егіндікөл аудандарындағы топтық су құбырының учаскелері авариялық жағдайда болған, бұл жергілікті тұрғындарды ауыз сумен қамтамасыз етуде үзілістерге әкелген.
Осы себепті 2020-2021 жылдары су құбырының авариялық учаскесінде жалпы сомасы 503,2 млн теңгеге жөндеу жұмыстары жүргізілді.
Министрліктің жауабынан көрініп тұрғандай, қазіргі уақытта екі құрылыс жобасы әзірленген: су құбырының магистральдық бөлігін және бас құрылыстарын реконструкциялау бойынша.
Осы мақсаттар үшін 2024 жылғы 24 маусымда үкіметтің резервтік қаражатынан 3,17 млрд теңге бөлінді.
Министрлік Егіндікөл және Қорғалжын аудандарындағы сумен жабдықтаудың сыни жағдайына байланысты су құбырларын ауыстыру және көздегі жабдықты реконструкциялау бойынша шұғыл шаралар қабылдау қажет екенін атап өтті.
Аталған аудандарда 2020-2021 жылдары жүргізілген жөндеу жұмыстарына қарамастан, сумен жабдықтау жағдайы өзгермеген болып шығады. Бірақ неге?
Жұмыстар сапасыз жүргізілген деп болжауға болады, сондықтан су құбырының қайтадан жарамсыз күйге келуіне бірнеше жыл ғана жетті.
Мүмкін, 2020-2021 жылдардағы жөндеу жұмыстары тек қағаз жүзінде жүргізілген болар. Мұндай жағдайда су құбырын толық реконструкциялауды қолға алу өте тиімді, одан кейін бірнеше жыл бұрын жұмыстардың қаншалықты сапалы жүргізілгенін анықтау өте қиын болуы мүмкін.
Нұсқалар көп болуы мүмкін, сондықтан біздің редакция 2020-2021 жылдары Нұра топтық су құбыры учаскесін реконструкциялау іс жүзінде қалай өткенін анықтауға тырысты.
Ішкі көздерден алынған мәліметтерге сәйкес, Егіндікөл және Қорғалжын аудандарындағы су құбыры учаскелерінде құрылыс-монтаж жұмыстары 2020 жылғы маусымда басталып, 2021 жылғы қарашада аяқталды.
Авторы РМК «Қазсушар» болып табылатын жобаның бас мердігері «Астана – Технадзор» ЖШС болды.
Министрліктің деректері бойынша, жобаның жалпы құны 503,2 млн теңгені құрағаны қызық, ал біз тапқан құжаттарда бұл сома үнемі өзгеріп отырады.
Мысалы, 2021 жылғы 10 желтоқсандағы жұмыс сапасы туралы қорытындыда жоба бойынша жалпы құны 579 млн теңгеден астам смета ұсынылған, оның ішінде шамамен 480 млн теңгесі – жұмыстардың құны, 4,2 млн теңгесі – жабдықтың құны және 95 млн теңгеден астамы - «басқа да шығындар».
2021 жылғы 20 желтоқсандағы нысанды пайдалануға қабылдау актісі бойынша жобаның жалпы сметалық құны 579 млн теңгеден астамды құраса, нақты құны 503 млн теңгеден астамды құрады.
Су ресурстары комитетінің кеңес хаттамасына сәйкес, 2021 жылғы 12 шілдеде техникалық кеңес негізгі шартқа өзгерістер енгізу және жөндеу жұмыстары жүргізілетін магистральдық су құбыры учаскесін ұзарту туралы шешім қабылдады.
Сол хаттамадан 2020 жылғы 26 мамырдағы негізгі шарттың сомасы «жеңілдікті ескере отырып» шамамен 488 млн теңгені құрағаны көрінеді. Қалған қаражат шамамен 178 млн теңгені құрады, бұл жөндеу учаскесін ұзартуға жеткілікті болды.
Сонымен қатар, ішкі көздердің деректері бойынша, учаскені ұзарту іс жүзінде жүзеге аспаған.
Сонымен қатар, хаттамада «Астана – Технадзор» ЖШС учаскені жөндеу жұмыстарын аяқтағаны, алайда ескі құбырларды бөлшектемегені көрсетілген, бұл жоба мүлде қарастырылмаған еді.
Құбырлардың жаңа желісі пайдаланылып жатқан ескі желіге параллель орнатылды.
Кеңесте екі желінің де параллель жұмысын қамтамасыз ету үшін қосымша қосу жұмыстарын жүргізу қажеттігі айтылды.
Біздің мәліметімізше, тиісті жұмыстар жүргізілмеген, сондықтан бүгінде тек ескі желі ғана пайдаланылып жүрген болуы әбден мүмкін.
Бірақ бұл да ең қызығы емес.
ФБРК редакциясының қарамағына «Нұра топтық су құбыры» кәсіпорнының бас директоры Гамзат Сағандықовтың «Қазсушар» басшысы Алтай Елжасовқа жолдаған өтініші түсті.
Өтініште мырза Сағандықов нысанды пайдалануға қабылдау 2021 жылы жүзеге асырылғанын хабарлайды.
Алайда құжаттаманы мемлекеттік бақылау органдарына тапсыру кезінде реконструкцияға қатысушылар құжаттарды тиісінше ресімдемегені анықталды.
Атап айтқанда, техникалық кеңес барысында келісілген өзгерістер туралы сөз болды, оларды жоба авторы – «Қазсушар» құжаттамаға енгізуі керек еді, бірақ мырза Сағандықовтың өтініші бойынша, ол мұны жасамаған.
2022 жылғы 5 қыркүйектегі мырза Елжасовтың жауабында «Қазсушар» жоба бойынша барлық міндеттемелерін орындағаны, ал жұмыстардың басталуы, тоқтатылуы және қайта жандандырылуы туралы мемлекеттік бақылау органдарын хабардар ету міндеті тапсырыс берушіге жүктелгені көрсетілген.
Қалай болғанда да, енді авариялық учаскені жөндеуді жаңа реконструкция аясында жүргізбекші. Егіндікөл және Қорғалжын аудандарының тұрғындарында тұрақты негізде ауыз суы пайда болуы үшін тағы қанша реконструкция қажет болады деген сұрақ туындайды.