Базель басқару институты ақшаны жылыстатуға қарсы саланың тәуелсіз рейтингін жариялады «Basel AML Index», онда Қазақстан өз позициясын жақсартып, артта қалдырды 110 елді.
_______________
Анықтама үшін: «Basel Anti-Money Laundering Index» индексі 2012 жылдан бері шығарылады және БҰҰ-ның Қылмыстың алдын алу және қылмыстық сот төрелігі бағдарламасының аясында жұмыс істейді. Зерттеу нәтижелерін әртүрлі мекемелер тәуелсіз салыстырмалы талдау құралы ретінде тәуекелдерді бағалау үшін пайдаланады.
Қаржы мониторингі агенттігінің (ҚМА) баспасөз қызметі кірістерді жылыстатуға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл саласындағы беделді дереккөзге сілтеме жасап хабарлағандай, рейтингте Қазақстан 111-орынға 4,65 ұпаймен орналасты.
Кірістерді жылыстату және терроризмді қаржыландыру тәуекелі бағаланатыны атап өтілді 10 балдық шкала бойынша, мұнда 10 - ең жоғары тәуекел, ал 0 – ең төменгі.
Белгілі болғандай, өткен жылы Қазақстан 100-орында 4,71 ұпаймен орналасқан болатын.
«Осылайша, ел 2012 жылдан бері жарияланып келе жатқан рейтинг тарихындағы өзінің үздік нәтижесін жаңартты. Соңғы 4 жылда ғана рейтингте үлкен серпіліс жасалды – 2020 жылғы 73-орыннан биылғы жылы 111-орынға дейін. Қазақстан АҚШ, Жапония, Сингапур, Қытай, Катар, Италия, Венгрия және Түркия сияқты елдерді басып озды», - делінген хабарламада.
Тәуекелі ең төмен елдердің ТОП-5-іне кірді Сан-Марино, Исландия, Финляндия, Эстония, Андорра және Швеция.
«2024 жылы Индекс (жария нұсқа аясында) 164 елді бағалады және кірістерді жылыстату мен терроризмді қаржыландырудың жоғары тәуекелдеріне ықпал ететін әртүрлі факторларды өлшейтін 5 саладағы 17 көрсеткішке негізделді. Рейтинг әдіснамасына ақшаны жылыстатумен байланысты предикаттық қылмыс ретінде алаяқтықтың өсіп келе жатқан тәуекелдерін көрсететін өзгерістер енгізілді», - деді ведомствода.
Еске сала кетейік, мамыр айында Шымкент қалалық қылмыстық сотының ісін қарап жатқаны хабарланған болатын, ол бойынша «КУАТЖЫЛУОРТАЛЫҚ-3» МКК бұрынғы басшысы, Шымкент қаласының энергетика және инфрақұрылымды дамыту басқармасының бұрынғы басшылары, сондай-ақ құрылыс және энергетикалық бизнеспен айналысатын фирмалар мен компаниялардың директорлары айыпталушылар лауынан отыр.
Олар жалған шот-фактуралар жазып беруде, қызмет бабын пайдаланып мүлікті ұрлауда, сондай-ақ қылмыстық жолмен алынған ақшаны немесе мүлікті жылыстатуда айыпталды.
Тамыз айында ҚМА іздеу жариялады кәсіпкер Бойко Михаил Адамовичті, ол ҚК 245-бабы 3-бөлігі (Салық төлеуден жалтару) және ҚК 218-бабы 3-бөлігі (Қылмыстық жолмен алынған ақшаны және өзге мүлікті заңдастыру/жылыстату) бойынша қылмыс жасады деп айыпталды.
Ведомство деректері бойынша, ол балық өнімдерін экспорттаушы кәсіпорындардан корпоративтік табыс салығын төлемеген, бұл мемлекетке 400 млн теңгеден астам залал келтірген.
Қараша айында Қызылордада сотталды жергілікті тұрғын мұнай өнімдерін заңсыз өткізгені және кірістерді жылыстатқаны үшін. 2018 жылы айыпталушы мұнай өнімдерін көтерме сату үшін ЖШС тіркеген. Содан кейін ол дизель отынын сата бастаған, бірақ тергеу барысында анықталғандай, ол оны құжаттарсыз өткізген.