Мемлекеттік кірістер органдары кәсіпорындарды қайта ұйымдастыру рәсімін қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша негізсіз салықтық пайда алу үшін пайдаланған 263 заңды тұлғаны анықтады. ҚҚС асып кетуінің жалпы сомасы 31,7 млрд теңгені құрады.
СХЕМА ҚАЛАЙ ЖҰМЫС ІСТЕДІ
Бизнесті қайта ұйымдастыру әдетте қызметті кеңейту, процестерді оңтайландыру, компанияларды біріктіру немесе қосып алу үшін қолданылады. Алайда, Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) мәліметтері бойынша, соңғы жылдары бұл рәсімді салық міндеттемелерін, оның ішінде ҚҚС бойынша орындаудан жалтару үшін пайдалану жағдайлары жиілеп кетті.
МКК тексерулер барысында қайта ұйымдастыру кезінде ҚҚС асып кетуін пайдаланған 263 компания анықталғанын хабарлады. Салық кодексінің нормаларына сәйкес бұл сомалар есептен шығарылды. Нәтижесінде бюджетке 3 млрд теңге түсті, ал ҚҚС асып кетуі 20 млрд теңгеге азайтылды.
СОТТАР НЕ ШЕШТІ
Мемлекеттік кірістер органдары әрекеттерінің заңдылығы сот тәжірибесімен расталды. МКК-де нақтылағандай, кассациялық соттар осындай схемаларға байланысты 10-нан астам істі қарады.
Барлық жағдайда шешімдер мемлекеттік кірістер органдарының пайдасына шығарылды.
САЛЫҚ КОДЕКСІНЕ ҚАНДАЙ ӨЗГЕРІСТЕР ЕНГІЗІЛДІ
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қайта ұйымдастыру рәсімі салықтық әкімшілендіруден кейін ғана жүргізіледі.
Жаңа ережелер мыналарды көздейді:
- салық міндеттемесін орындаудың жеңілдетілген тәртібін қолдану кезінде камералдық бақылау жүргізу;
- қалған жағдайларда салықтық тексеру жүргізу.
Жеңілдетілген тәртіп бірқатар шарттарды сақтаған кезде рұқсат етіледі. Олардың қатарына — талап ету мерзімі ішінде ҚҚС төлеуші ретінде тіркелмеу, айналым көлемінің шамалы болуы, салық берешегінің және басқа да тәуекел факторларының болмауы жатады.
ҚҚС АСЫП КЕТУІ ҚАЛАЙ ТЕКСЕРІЛЕДІ
Жаңа нормалар «Салық төлеушілерді тарату, қайта ұйымдастыру және қызметін тоқтату кезінде салық міндеттемесін орындаудың кейбір мәселелері туралы» 2025 жылғы 31 қазандағы №654 бұйрығымен бекітілген Қайта ұйымдастыру кезінде салық міндеттемесін орындау қағидаларында бекітілген.
Сонымен қатар, айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) 300 еселік мөлшерінен асатын ҚҚС асып кетуі енді кешенді салықтық тексеру қорытындылары бойынша осы сомалардың дұрыстығы расталғаннан кейін ғана құқық мираскорына берілуі мүмкін.