Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі атқарушы құжаттарды бөлу қағидаларына өзгерістер енгізді. Бұйрық жеке сот орындаушыларын атқарушылық іс жүргізудің мемлекеттік автоматтандырылған ақпараттық жүйесі (АІЖ МААЖ) арқылы автоматты түрде тағайындауға көшуді бекітеді.
РЕГЛАМЕНТТЕГІ НЕГІЗГІ ӨЗГЕРІСТЕР
Жаңартылған қағидаларға сәйкес, 2026 жылғы наурыздан бастап жеке сот орындаушыларын (ЖСО) тағайындаудың алгоритмдік тәртібі енгізіледі:
- Тағайындауды автоматтандыру. Атқарушы құжаттарды бөлу АІЖ МААЖ жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Сот орындаушысын тағайындау тиісті өңір шегінде автоматты режимде жүреді.
- Құжаттарды кері қайтарып алу тәртібі. Өндіріп алушының бастамасы бойынша ЖСО ауыстыру рәсімі ресімделеді. 12-тармаққа сәйкес, істі басқа орындаушыға беру үшін өңірлік палатаның тәртіптік комиссиясына жүгіну қажет.
- Палата басшылығының ерекше мәртебесі. 17-тармақ өңірлік палата басшыларына әкімшілік функцияларды орындауына байланысты өз атына істерді бөлуді тоқтата тұру мүмкіндігін көздейді.
ЖҰМЫС МОДЕЛІ ҚАЛАЙ ӨЗГЕРЕДІ
Автоматты бөлуді енгізу өндіріп алушылардың жеке орындау жүйесімен өзара іс-қимылының қалыптасқан тәртібін өзгертеді.
Егер бұрын кредиторлар нақты жеке сот орындаушыларымен жұмыс істей алса, енді тағайындау мемлекеттік жүйе арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте бұйрық материалдарында істерді ЖСО арасында бөлу қандай критерийлер бойынша жүретіні нақтыланбаған.
Сондай-ақ сот орындаушысын ауыстыру рәсімі өзгереді: ол неғұрлым ресімделген болады және тәртіптік органдарда қарауды талап етеді.
ҚАРЖЫ СЕКТОРЫ ҮШІН ЫҚТИМАЛ САЛДАР
Өзгерістер атқарушылық іс жүргізу тетіктерін белсенді қолданатын банктер мен микроқаржы ұйымдарының (МҚҰ) жұмыс тәжірибесіне әсер етуі мүмкін.
Сот орындаушысын ауыстыру рәсімінің ресімделуі жекелеген істерді қарау мерзімдеріне ықпал етуі әлеуетті. Сонымен бірге құжатта жаңа енгізілімдердің өндіріп алудың жалпы тиімділігіне қалай әсер ететіні туралы деректер келтірілмеген.
Жаңа қағидалардың берешектерді өндіріп алу динамикасына әсер ету мәселесі қолдану тәжірибесіне және АІЖ МААЖ жүйесінің жұмысына байланысты болады.
МАҢЫЗДЫСЫ
Жаңа модель нақты жеке сот орындаушысын таңдау мүмкіндігін жоққа шығарады және істерді бөлуді автоматты форматқа көшіреді.
Бұл ретте құжатта жүйе атқарушы құжаттарды ЖСО арасында бөлетін критерийлер ашылмаған, бұл алгоритмнің ашықтығы мәселесін ашық қалдырады.