ФБРК редакциясына күш қолданып еркектермен жыныстық қатынасқа түскені үшін сотталған және 8 жыл бас бостандығынан айыруға кесілген ер адамның әпкесі жүгінді. Ол ағасының кінәсіз екенін, істің полицияның қысымы мен әлсіз дәлелдерге негізделгенін айтады.
Біз қолжетімді материалдарды зерттеп, оның қай бөлігі құжаттармен расталғанын, ал қайсысы әзірге туыстың сөзі ғана екенін баяндаймыз.
ҮКІМДЕ НЕ АЙТЫЛҒАН
Оқиға Павлодар облысы Ақтоғай ауданының Барлыбай ауылында болған. Тергеу нұсқасы бойынша, 2025 жылғы 27 қазанда кешке қарай екі жергілікті тұрғын - Дәмір Сәйдильдин мен Ерік Жамалиденов - өздерінің танысының үйіне келіп, жанжал кезінде оған жыныстық сипаттағы зорлық-зомбылық әрекеттерін қолданған. Ер адамдар бұл нұсқаны тергеуде де, сотта да мойындамаған.
Іс полицияға бірден жеткен жоқ. Жәбірленуші, соттағы куәлардың айғақтары бойынша, болған оқиға туралы алдымен көрші әйелге, содан кейін жергілікті әкімге айтқан және тек 13 қарашада ғана оқиға ресми түрде қылмыстық іс ретінде тіркелген. Үкім шығара отырып, сот бұл кідірісті жеке атап өтіп, екі жеке қаулы шығарды - әкімдік пен полицияға, лауазымды тұлғалардың оқиға туралы алдын ала білгенін, бірақ уақытында шара қолданбағанын көрсетіп.
2026 жылғы 20 мамырда бірінші сатыдағы сот екеуін де ҚР ҚК 121-бабы ("Топ адамдар жасаған еркектермен жыныстық қатынас") бойынша кінәлі деп танып, әрқайсысына 8 жыл колония тағайындады. Үкім әлі күшіне енген жоқ: прокуратура жазаны тым жеңіл деп санап, мерзімді 10 жылға ұзарту мақсатында апелляция берді. Сотталғандардың бірінің әпкесі Жоғарғы сотқа істі мәні бойынша қайта қарау туралы өтініш жолдады.
САРАПТАМАЛАР НЕ ДЕЙДІ
Болжамды оқиғадан шамамен үш апта өткен соң жүргізілген сот-медициналық сараптама жәбірленушіден ешқандай жарақат таппаған. Жалғыз жарақат - мұрындағы сыдырым, ол да сарапшының қорытындысы бойынша тексеруден бірнеше күн бұрын пайда болған. Сарапшы іздердің жоқтығын жалғыз жыныстық қатынас зақым келтірмеуі мүмкін екендігімен түсіндірді.
Генетикалық сараптама одан да сенімсіз болды. Оқиғадан бірнеше апта өткен соң алынған жәбірленушінің жапқышы мен іш киімінен жәбірленушінің өзінің және белгісіз ер адамның ДНҚ-сы табылды, бірақ сотталғандардікі емес. Сарапшы сотта бұл генетикалық іздің оқиғадан әлдеқайда бұрын пайда болып, іске қатысы жоқ болуы мүмкін екенін мойындады. Айыпталушылардан ұрық үлгілері алынбаған - тек қан салыстырылды, бұл әлдеқайда дәл емес әдіс.
Яғни, үкім іс жүзінде толығымен дерлік жәбірленушінің айғақтары мен жанама дәлелдерге сүйенеді - сот-медициналық сараптама мен генетика сотталғандардың тікелей қатысын растамайды.
АЙЫПТАЛУШЫНЫҢ ӘПКЕСІ НЕ ДЕЙДІ
Сотталған адамның әпкесі ағасы мен оның танысын ұстау кезінде полиция бөлімінде психологиялық қысым, күш қолдану және ақша талап ету заңсыз әрекеттері болғанын айтады.
ФБРК редакциясының қолында 2025 жылғы 13 қарашадағы полиция бөлімінің дәлізінен айқайлар мен былапыт сөздер естілетін бейнежазба бар.
Сонымен қатар, осы іс бойынша полиция қызметкерлерінің ақша бопсалауына жеке тексеру жүргізіліп, "дәлелсіздігіне байланысты" тоқтатылған. Сонымен бірге, сот материалдарында полиция қызметкерлерінің бірі сотталған адамнан ақша аударымын алып, кейін оны әріптесіне бергенін растағаны тіркелген.
Бұл әпкенің жүйелі бопсалау туралы нұсқасын дәлелдемейді, бірақ оның сөздерін негізсіз деп атауға да мүмкіндік бермейді.
ӘРІ ҚАРАЙ НЕ БОЛАДЫ
Прокуратураның апелляциясы мен Жоғарғы сотқа жолданған өтініш қатар қаралуда - олардың нәтижесіне байланысты үкімнің қолданыстағы күйінде күшіне енетіні, қатаңдатылатыны немесе істің жаңа қарауға қайтарылатыны шешіледі.
Сараптамалар сотталғандардың қатысын тікелей растамайды, ал соттың өзі қылмыс туралы хабарламаны тіркеу кезіндегі бұзушылықтарды белгіледі - бұл жоғары тұрған сатының істі мұқият қарауына негіз болады.
ФБРК апелляция немесе Жоғарғы соттың шешімінен кейін оқиғаға қайта оралады.
