Біраз уақыт бұрын ФБРК редакциясы «Нұрлы» тұтыну кооперативінде (ТК) болған шатастырылған оқиға туралы жазған еді, онда 200-ден астам жер иелері Целиноград ауданының әкімдігі бұл учаскелерді басқа адамдарға жалға беруі салдарынан өз учаскелерінен айырылды. Бізге осы күрделі істің жаңа мәліметтері белгілі болды.
Біз бұрын жазғандай, 2007 жылы «Астана-Өнiм» АҚ Талапкер ауылдық округінен саяжай массивін орналастыру үшін учаске сатып алып, кейін оны жеке учаскелерге бөліп сатқан болатын. Жаңа жер иелері «Нұрлы» ТК құрды.
2010 жылы ҚР ТЖМ ұсынысы бойынша саяжай массивін су басу қаупіне байланысты көшіру туралы шешім қабылданды. Ол үшін «Астана-Өнiм» АҚ Астана-Қарағанды трассасының бойынан 41-разъезд ауданынан қауіпсіз учаске сатып алды.
Саяжай учаскелерінің иелері тиісінше мекенжайды өзгерту туралы анықтамалар алды. Алайда 2022 жылы жер иелері Целиноград ауданы әкімдігінің олардың көшірілген учаскелерін мүлдем басқа адамдарға жалға бергенін анықтады.
Әкімдік иелерге олардың жер учаскелері ешқашан 41-разъезд ауданына көшірілмегенін және әлі күнге дейін «бөгетте» орналасқанын хабарлады. Яғни, әкімдіктің нұсқасы бойынша, 215 саяжай учаскесі ТЖМ ұсыныстарына қарамастан су басу аймағында қалдырылған.
Даулы учаскелерді жалға беру туралы оң шешім шығарған жер комиссиясы қорытындыны Целиноград ауданының тіркеу және жер кадастры бөлімі берген жоспарлар негізінде жасаған.
Сотта аудандық әкімдік алдымен өз әрекеттерін көшірілген учаскелердің иелері жерге орналастыру жұмыстарын жүргізбегенімен, кейін жоспарларда шекаралар белгіленбегендіктен, жер мемлекеттік болып табылады деп дәлелдеді.
Бұл сәйкестіктердің бәрі өте күдікті болып көрінеді: не учаскелерді көшіруді ұмытып кеткен, не қандай да бір жолмен жеке меншік мемлекеттік меншікке айналған. Осы «кездейсоқтықтардың» салдарынан жер иелері де, жалға алушылар да зардап шекті. Әрі мұның бәрі біздің деректеріміз бойынша, екі жақтан да жарна жинаған «Нұрлы» ТК төрағасының көз алдында болды.
Бізге жекешелендірілген учаскелерді үшінші тұлғаларға кім және қалай бере алатыны туралы нұсқа белгілі болды.
Дереккөздердің хабарлауынша, «Нұрлы» ТК өкілдері жер учаскелерінің жаңа сатып алушыларынан сенімхаттар алып, содан кейін Ақмола облысы бойынша «Халыққа қызмет көрсету орталығы» РМК аудандық тіркеу және жер кадастры бөлімінің қызметкерлеріне жүгінген. Соңғылары, өз кезегінде, АЖЖМК базаларына қол жеткізе отырып, иелерінің жер учаскелерін 41-разъездтен негізсіз «бөгет ауданына» кері ауыстырған. Қарапайым тілмен айтқанда, жаңа иесіне орын босатқан.
Сот талқылауы барысында Ақмола облысы бойынша жер ресурстарын басқару департаментінің (ЖРБД) мамандары АЖЖМК мұрағаттық құжаттарында даулы жер учаскелерінің шынымен «Астана-Өнім» АҚ-на тиесілі екенін анықтады, демек Целиноград ауданының әкімдігі оларға билік етуге құқылы болмаған. Аудандық тіркеу және жер кадастры бөлімінің қызметкерлерінің бұл ақпаратты қалай жіберіп алғаны да түсініксіз.
Сонымен қатар, жер-кадастр ісінде жерге орналастыру жұмыстары бойынша құжаттардың жоқ екені анықталды. Басқаша айтқанда, «Астана-Өнім» АҚ жүргізген учаскені бөлу туралы құжаттар сиқырлы түрде жоғалып кеткен, бұл, айта кету керек, әкімдікке өте тиімді.
Қазір алданып қалған жер иелері әділдік іздеп соттардың табалдырығын тоздыруға мәжбүр. Барлық 215 иесіне келтірілген болжамды залал сомасы шамамен 860 млн теңгені құрады.
Біз бұл жағдайдың жақын арада шешіліп, кінәлілердің жазасын алатынына шын жүректен үміттенеміз. Сонымен бірге болған оқиға мемлекеттік органдарда қандай былықтың болуы мүмкін екенін түсінуге мүмкіндік береді.