Қазақстанда ақбөкендер популяциясының санын реттеу тек қана жағдайға қатысты қоғамдық резонанс туғызып қоймай, сонымен қатар белгілі бір адамдар тобы үшін өздерінің өзімшілдік мақсаттарын жүзеге асыруға немесе кем дегенде оған әрекет жасауға қосымша себеп болды.
ФБРК редакциясы ақбөкендерді аулау процедурасының бастапқы кезеңінде-ақ осы аяда озбырлық, браконьерлік, алаяқтық және жалпы мүдделі тұлғалар арасында анархияның туындауынан қауіптенді. Осындай мысалдардың бірі - Қостанай облысындағы аңшылық шаруашылықтарының иесі Батыр Сейкеновтің күмәнді әрекеті.
Батыр Сейкенов табиғатты және жануарлар әлемін қорғау туралы дауыстап айтқан мәлімдемелерімен көпшілік арасында бұрыннан танымал болды, ал БАҚ Сейкеновтің тұлғасына қатысты оның қарама-қайшы пікірлеріне байланысты туындаған жанжалдарды бірнеше рет жариялады.
Мәселен, 2020 жылы Экология министрлігінің қызметкері А. Әбділлаев сотқа Сейкенов өзінің әлеуметтік желілерінде Әбділлаевтың ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін және оның беделіне кір келтіретін әдейі жалған ақпарат таратты деген талап арызбен жүгінді.
Анықталғандай, Сейкенов бейнежазба жариялап, онда Әбділлаев қызметтік мәртебесіне қарамастан кәсіпкерлік қызметпен айналысады, бір топты басқарады, заңды иелерінен аңшылық алқаптарды тартып алып, оларды қайта сатады деп хабарлады.
Сотта Сейкеновтің Әбділлаевқа қатысты айтқан айыптауларын дәлелдеу мүмкін болмады. Алайда сот аңшының мәлімдемелерінде шенеуніктің беделіне нұқсан келтіруге тікелей ниет бар деп көрмеді, осыған байланысты Сейкеновті жала жабу айыбы бойынша жауапкершілікке тарту мүмкін болмады.
2021 жылы Сейкенов қазақстандық медиада тұңғыш қазақстандық ғарышкер Тоқтар Әубәкіровті браконьерлікте және өз мәртебесін теріс пайдалануда айыптап, танымал болды. Сейкенов әлеуметтік желілерде Әубәкіров маусымнан тыс уақытта оның аңшылық алқаптарының маңында аң ауламақ болған, ал бас тартқаннан кейін «Алтын дала» резерватының аумағында тоқтап, аң аулаған деп жазды.
Кейін Тоқтар Әубәкіровтің өзі журналистерге жастық шағының өткен жерлерін көру үшін Торғай ауылына келгенін және қорық аумағына кірмегенін, қарусыз келгенін түсіндірді. Сонымен қатар, тұңғыш ғарышкер бір кездері Сейкеновпен жақсы қарым-қатынаста болғанын және ескі танысының неліктен мұндай жазба жазғанын түсінбейтінін атап өтті.
Сол 2021 жылы Сейкенов қайтадан БАҚ беттерінде пайда болды. Сол кезде әлеуметтік желі қолданушыларын қазақстандықтардың Африкада аң аулау кезінде түсірілген бейнежазбалар таң қалдырды, онда отандастарымыз көңіл көтеру үшін керік пен зебраны өлтірген. Батыр Сейкеновтің өзі сол аңшылардың арасында болды ма – нақты айту қиын.
Алайда кейін ол бейнеүндеу жазды, онда Саваннадағы бейнежазбадағы оқиға – «әдеттегі аң аулау» және керікті өлтіру қазақстандықтар үнемі тамаққа тұтынатын сиыр немесе тауық етін өлтіруден еш айырмашылығы жоқ деп мәлімдеді.
Осы жылдың көктемінде Сейкенов бірмандатты аумақтық сайлау округтері бойынша Мәжіліс депутаттығына кандидат ретінде ұсынылды, алайда Орталық сайлау комиссиясы оның тіркелуін күшін жойды, осыған байланысты аңшы шешімге шағымдану туралы өтініш берді.
Өз кезегінде ОСК Астана қаласының Мемлекеттік кірістер департаменті Батыр Сейкенов пен оның жұбайы декларациялаған активтер мен міндеттемелер туралы мәліметтердің дұрыстығын қосымша тексеруі керек деп қаулы етті.
СЕЙКЕНОВТІҢ ҚР ЗООЛОГИЯ ИНСТИТУТЫМЕН ҚАҚТЫҒЫСЫ
Батыр Сейкенов түскен соңғы жанжалдардың бірі – ҚР Зоология институтымен қақтығыс. Бастапқыда Сейкенов өзінің бейнежазбаларында Экология министрлігі Зоология институтына Қазақстанда ақбөкендер популяциясын басқару бойынша биологиялық негіздеме әзірлеуді тапсырғанын, осы үшін Институт өз кезегінде шамамен 750 млн теңге сұрағанын мәлімдеді.
Сонымен қатар, аңшы ол Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетімен және басқа да биологтармен бірлесіп осы био негіздемені Министрлікке тегін әзірлеп, ұсынғанын алға тартты. Бұдан басқа, Сейкенов ҚР Зоология институтының қызметіне жалпы жағымсыз пікір білдірді.
Алайда, Батыр Сейкеновтің өзі ғылыми қызметкер емес және тек экономикалық білімі бар, ал оның био негіздемені әзірлеуге қатысуы тіпті жанама екені белгілі. Сонымен қатар, Экология министрлігі Зоология институтына ешқандай нұсқау бермеген.
Осы жылдың тамызында Сейкенов әлеуметтік желілерде оған және аңшы Жомарт Байбековке Қорғалжын даласында кісі өлтіруге оқталу жасалғанын айтты. Оған дейін Сейкенов олигарх-браконьерлер ҚР Зоология институтын сылтау етіп, ақбөкендерді атуды бастағанын мәлімдеген болатын.
Сейкенов оқталуды оның «Ақмола облысындағы 200 ақбөкенді ату идеясының артында кім тұрғанын біліп қойдым, ғылыми мақсатта деп», ҚР Зоология институтының қызметіне қайта меңзей отырып, түсіндірді. Сол кезде Институт іскерлік беделін қорғау туралы сотқа талап арыз берген болатын.
ФБРК редакциясы ұйымның адвокатымен байланысты, ол жалпы тамыз айындағы ақбөкендерді ату жағдайы қатты бұрмаланғанын айтты. Сол күні Зоология институтының екі қызметкері ақбөкендердің миграциясы бойынша жағдайды бағалау үшін қорыққа шыққаны, әрі олардың тіпті қаруы да болмағаны анықталды.
Алайда, Сейкенов өзінің серігімен бірге орынға барып, ғылыми қызметкерлермен кездесті. Ғалымдардың «таза» екеніне көз жеткізген соң, аңшылар Рахьымбаевтарға тиесілі аумаққа кетті, сол жерде жанжал туындап, нәтижесінде оқ атылды.
Айта кету керек, қылмыстық іс қозғалғаннан кейін көп ұзамай Жомарт Байбеков бұл істі тоқтатуды сұрап арыз жазды. Бүгінгі күні кісі өлтіруге оқталу туралы іс тоқтатылды.
Батыр Сейкеновтің Зоология институтының қызметіне шабуыл жасауына бұрын ол тірі ақбөкендерді ұстап, Қытайға шығаруды жақтағандығы, онда екі тұяқты жануарлардың мүйізі үлкен сұранысқа ие екендігі себеп болған деп болжанады. Оған тыйым салынды.
Сонымен қатар, Сейкенов шетелдіктерге өз шаруашылықтарының аумағында арқарларды аулауды ұйымдастырғысы келгені, ал қазір сол сияқты ақбөкендерді аулауды ұйымдастыруды жоспарлап отырғаны, осыған байланысты ол осы жануарларды ғылыми мақсатта алуға қарсы шығып жүргені туралы мәліметтер бар.
Сондай-ақ Сейкеновтің Зоология институтының қызметіне қатысты бейнежазбалар жариялағаны, онда ҚК-нің 174-бабының (Ұлттық араздықты қоздыру) бұзылғаны байқалғаны белгілі. Кейіннен жарияланымдар жойылды, алайда Зоология институты өкілдерінде бұл жарияланымдардың куәландыруы бар.
Бұрын Сейкенов аңшылық туризм айтарлықтай қаржы әкелуі мүмкін екенін ашық мәлімдеген. Ол елде аң аулаудың дамуын тежеп отырған негізгі проблемалардың қатарында «қаруды жалға алу» ұғымының жоқтығын атап, органдар терроризм тәуекелдерін алғ