ФБРК редакциясы Қазақстанның ірі жер пайдаланушыларының динамикасын талдауды жалғастырып, соңғы уақытта олардан қанша жер алынғанын анықтауды көздейді.
Бұған дейін біз Ақмола облысының жер пайдаланушыларының бір бөлігін жариялап, латифундистердің аумақтарында ерекше өзгерістер болмағаны, ал кейбіреулері тіпті көбірек гектар жерге ие болған деген қорытынды жасадық.
Еске салайық, әртүрлі өңірлерден жерлерді алу шағын және орта шаруа қожалықтарынан жүргізіліп жатқанына шағымдар жаппай түсуде, ал жұмыс латифундистердің аумақтарын алуға бағытталуы керек еді.
Бұл материалда біз Ақмола облысының жер пайдаланушыларын қарастыруды жалғастырамыз.
«ЗАРЕЧНЫЙ» ЖШС
«Заречный» ЖШС (астық және бұршақ дақылдарын өсіру, оның ішінде тұқым шаруашылығы), Ақмола облысы Есіл ауданында шамамен 33,3 мың га үлестік жерді алып, 1997 жылы тіркелген. Алғашқы басшысы – Уәлихан Әріпов. ЖШС-де 330-дан астам үлескер бар.
Әріпов сонымен қатар «Тарлан-2020» ЖШС, «US Agro» ЖШС, «US-Монолит» ЖШС, «Әріп-Агро» ЖШС, «Қара-Інген» ЖШС, «Амик-ТНК» ЖШС және «Заречное -2017» ауыл шаруашылығы кооперативі сияқты компаниялардың қатысушысы болып табылады.
Компания салық міндеттемелері бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін ЖШС 365,8 млн теңге салық төледі (2022 жылы – 145,9 млн теңге, 2021 жылы – 191,1 млн теңге, 2020 жылы – 110,5 млн теңге).
2019 жылы «Полтавка-2» ЖШС белгілі бір Нестеренко А. мен Әріпов арасында жасалған ЖШС жарғылық капиталындағы үлесті сыйға тарту шартын жарамсыз деп тану туралы талап-арызбен сотқа жүгінді. Сот құжаттарынан белгілі болғандай, Нестеренко «Полтавка-2» ЖШС-де 0,34% үлестің құрылтайшысы бола отырып (шартты жер үлесі), шарт негізінде Әріповке серіктестіктің жарғылық капиталындағы өз үлесін берген. Сот бұл мәмілені жарамсыз деп таныды.
«ШАҢЫРАҚ Р» ЖШС
«Шаңырақ Р» ЖШС (астық және бұршақ дақылдарын өсіру, оның ішінде тұқым шаруашылығы) 2003 жылы тіркелген. Алғашқы басшысы және құрылтайшысы - Уәли Рахметов, құрылтайшылар: Светлана Рахметова, Елена Госарчук. Уәли мен Светлана Рахметовтер сонымен қатар «Ақ Шаңырақ» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінің қатысушылары болып табылады.
Компания салық міндеттемелері бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін ЖШС 187,6 млн теңге салық төледі (2022 жылы – 124,7 млн теңге, 2021 жылы – 200,2 млн теңге, 2020 жылы – 107,9 млн теңге).
2017 жылғы маусымда «Шаңырақ Р» ЖШС өз учаскесінде құзырлы органдарды хабардар етпей қоймалар салу жұмыстары үшін 25 АЕК мөлшерінде айыппұл алды (57 мың теңге). 2019 жылғы ақпанда компания өрт қауіпсіздігінің бірқатар талаптарын сақтамағаны үшін 200 АЕК мөлшерінде 505 мың теңге айыппұл алды. Ал 2022 жылғы маусымда ЖШС өсімдіктер карантині бойынша қажетті шараларды өткізу туралы нұсқаманы орындамағаны үшін 430 мың теңгеге айыппұл салынды.
2015 жылы белгілі болғандай, Ақмола облысында Есіл ауданы әкімінің орынбасары, аудандық аумақтық инспекция басшысы және аудандық кәсіпкерлік бөлімінің басшысы тұлғасындағы жер комиссиясының мүшелері конкурс өткізу кезінде 348 га және 1459,3 га аумақтағы екі жер учаскесін «Шаңырақ-Р» ЖШС-не ұзақ мерзімді пайдалануға беру туралы заңсыз шешімдер қабылдаған.
«Шаңырақ-Р» ЖШС иесі Уәли Рахметовтің Есіл ауданының әкімінің туған інісі екені анықталды, бұл конкурсты өткізу кезінде шешім қабылдауға әсер етпеуі мүмкін емес еді. Үш лауазымды тұлға да атқарған қызметтерінен босатылды, кейін Есіл ауданының әкімі де өз еркімен қызметтен кетті.
«СЕПЕ-2012» ЖШС
«Сепе-2012» ЖШС (астық және бұршақ дақылдарын өсіру, оның ішінде тұқым шаруашылығы) 2012 жылы тіркелген. Алғашқы басшысы – Абай Саберлинов, құрылтайшылары: Омархан Саханов және Ғалымжан Сахановқа тиесілі «Сепе-1» ЖШС.
«Сепе-2012» ЖШС салық міндеттемелері бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін компания 123,4 млн теңге салық төледі (2022 жылы – 169 млн теңге, 2021 жылы – 56 млн теңге, 2020 жылы – 54,7 млн теңге). ЖШС-де 25-ке жуық сот ісі бар.
«РОДИНА» АГРОФИРМАСЫ» ЖШС
«Родина» Агрофирмасы» ЖШС (астық және бұршақ дақылдарын өсіру, оның ішінде тұқым шаруашылығы), Ақмола облысы Целиноград ауданында шамамен 32,8 мың га үлестік жерді алып, 2005 жылы тіркелген. Агрофирманың бас директоры – Иван Сауэр. Компанияда 350-ден астам үлескер бар.
«Родина» Агрофирмасы» ЖШС салық міндеттемелері бойынша төмен тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін агрофирма 981 млн теңге салық төледі (2022 жылы – 902,9 млн теңге, 2021 жылы – 570,3 млн теңге, 2020 жылы – 439,7 млн теңге).
Иван Сауэр сонымен қатар «Астана-Нан» ЖШС, «Жакен-1» ЖШС, «Тастак» ЖШС, «АФ-Отан» ЖШС, «Tayelsiz Qazaqstannyn Halyq Batyrlary» РҚБ иелік етеді және «С. Сейфуллин атындағы ҚазАТУ түлектері клубы» ҚБ құрамына кіреді.
Сонымен қатар, ол «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ҰК» АҚ кеңесінің мүшесі, «Қазақстан халқына» Қорының қамқоршылық кеңесінің мүшесі және «Ұлттық аграрлық ғылыми-білім беру орталығы» КЕАҚ-да үлестес тұлға болып табылады.
Белгілі болғандай, Иван Сауэр Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін бұрынғы кеңшар базасында Қазақстанда өмір сүруге тамаша жағдайларымен танымал болған бірегей ауыл құрды. Алайда, жақында БАҚ-та Иван Сауэрдің өзінің бұрынғы жақындарына күмәнді қатынасы туралы ақпарат пайда болды.
Медиа деректері бойынша, 2012 жылға дейін Владимир Можейко «Родина» Агрофирмасы» ЖШС-де бас инженер болып 20 жылға жуық жұмыс істеп және Иван Сауэрге сүт фермасын көтеруге көмектескен. Ал 2012 жылы көктемгі тырмалауға сапасыз дайындық туралы ескерту алып, өз еркімен жұмыстан шығу туралы өтініш жазды.
Владимир Можейконың жұбайы агрофирмаға қарасты жергілікті тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығында, ал ұлы «Родина» агрофирмасына тәуелсіз ЖШС-де жұмыс істеп, ауыл шаруашылығы техникасын сатып алумен айналысқан. Иван Сауэрдің өзі салған Родина ауылында толық құқылы иесі екені белгілі.
Можейко отбасы қызметтік пәтерді отбасы басшысы жұмыстан шыққаннан кейін бірден босатуға мәжбүр болды, алайда дәл осы ауылда оларға салынбаған үйі бар жеке жер учаскесі тиесілі болған.