ФБРК редакциясы Қазақстанның әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларының (ӘКК) қаржылық есептілігін талдауға арналған жарияланымдар сериясын жалғастырады. Бүгін біз Алматы облысының даму институты болып табылатын, тәуелсіз аудиторлар белгілеген бірқатар даулы мәселелерге қарамастан тұрақты қаржылық көрсеткіштерді көрсететін «Қонаев» ӘКК 2023 жылғы қаржылық есептілігін қарастырамыз.
ОПЕРАЦИЯЛЫҚ НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ БАЛАНС ҚҰРЫЛЫМЫ
2023 жылы «Қонаев» ӘКК-нің қаржылық нәтижелері айтарлықтай операциялық қызмет көлемін көрсетті: кіріс 4,7 млрд теңгені, ал жалпы пайда 5,3 млн теңгені құрады. Бұл ретте корпорация 886 млн теңге мөлшерінде операциялық шығынды көрсетті, бұл пайданы барынша арттыруға емес, әлеуметтік-экономикалық функцияларды орындауға басымдық берілетін даму институттарына тән.
Жалпы көлемі 42,1 млрд теңгені құраған корпорацияның активтер құрылымы ерекше назар аудартады. Бұл ретте қысқа мерзімді активтер (33,5 млрд теңге) ұзақ мерзімді активтерден (8,5 млрд теңге) едәуір асып түседі, бұл корпорацияның нарықтық өзгерістерге жедел ден қоюға дайындығын көрсетуі мүмкін. Мұндай баланс құрылымы белсенді инвестициялық саясатқа бағдарланған қаржылық даму институттарына тән.
Өтімділікті басқарудың консервативті тәсілі ақша қаражатының әсерлі көлемімен — 6,4 млрд теңгемен расталды. Бұл «Қонаев» ӘКК-не стратегиялық жобаларды іске асыру және өңірлік нарықта тұрақтылықты сақтау үшін айтарлықтай беріктік қорын қамтамасыз етті.
НЕСИЕ ҚЫЗМЕТІ ЖӘНЕ АӨК-НЫ ҚОЛДАУ
Корпорация қызметінің негізгі бағыттарының бірі агроөнеркәсіптік кешенді несиелеу болды. «Қонаев» ӘКК ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге жалпы сомасы 3,52 млрд теңге несие берді. Бұл бағыт корпорацияның өңірлік ауыл шаруашылығын қолдаудағы белсенді рөлін көрсетеді.
Сонымен қатар, корпорация активтерінің құрылымында 3,1 млрд теңге сомасында амортизацияланған құн бойынша бағаланатын қысқа мерзімді қаржылық активтер, сондай-ақ 869 млн теңге мөлшеріндегі ұзақ мерзімді қаржылық активтер елеулі үлесті алады. Бұл құралдар корпорацияға несие ресурстарын тиімді басқаруға және өңірлік даму жобаларын қолдауға мүмкіндік береді.
МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЖӘНЕ КАДРЛЫҚ САЯСАТ
Корпорацияның ұзақ мерзімді міндеттемелерінің құрылымы ерекше назар аударуға тұрарлық. Сатып алушылармен келісімшарттар бойынша міндеттемелерден 287 млн теңге сомасынан басқа, «Алматы облысының Ауыл шаруашылығы басқармасы» ММ-нен алынған қарыздар жалпы сомасы 23,3 млрд теңгені құрады. Бұл қаражат тапсырма шарттары бойынша алынған және ӘКК-нің аграрлық секторды қолдау жөніндегі мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру шеңберінде өңірлік басқару органдарымен тығыз өзара іс-қимылын көрсетеді.
Персоналға арналған шығыстар ұйым қызметінің ауқымын көрсетеді: жалақы 655 млн теңгені, ал еңбекақы төлеу қорынан салықтар — 47,6 млн теңгені құрады. Қызметкерлердің орташа тізімдік саны 56 адамды құрады.
АУДИТОРЛЫҚ ЕСКЕРТПЕЛЕР ЖӘНЕ КОРПОРАТИВТІК БАСҚАРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Сонымен бірге, «Қонаев» ӘКК-нің қаржылық есептілігіне жүргізілген тәуелсіз аудит кейбір проблемалық аспектілерді анықтады. «Anderson Qazaqstan» ЖШС аудиторлық компаниясы 505,3 млн теңге сомасындағы «Сатып алынған меншікті үлестік құралдар» баланс бабы бойынша есепті кезеңнің басындағы және соңындағы сальдоға қатысты дәлелдемелердің жеткіліксіздігін көрсете отырып, ескертумен пікір білдірді. Бұл корпорацияның кейбір қаржылық операцияларының ашықтығы және ішкі есепке алу рәсімдерін жетілдіру қажеттілігі туралы сұрақтар туғызады.
Осы ескертуге қарамастан, аудиторлар «Қонаев» ӘКК-нің қаржылық есептілігі барлық маңызды аспектілерде Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарының талаптарына сәйкес дайындалғанын және корпорацияның 2023 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша қаржылық жағдайы туралы шынайы көріністі беретінін растады.
КАПИТАЛ ҚҰРЫЛЫМЫ
Корпорация капиталының құрылымына назар аударған жөн: жарғылық капитал 11,5 млрд теңгені құрайды, ал жарияланған акциялардың саны — 11,49 млрд дана толық орналастырылған. Жай акцияның баланстық құны 1 002 теңгені құрайды.
Бұл ретте баланста сатып алынған меншікті акциялар болмады, бұл аудиторлық қорытындыда «Сатып алынған меншікті үлестік құралдар» бабы бойынша 505,3 млн теңге проблемалық сома көрсетілген деректерге қайшы келеді. Бұл сәйкессіздік аудиторлардың ескертулерінің негізділігін растайды және корпоративтік басқаруды жетілдіру қажеттілігін көрсетеді.
ҚОРЫТЫНДЫЛАР ЖӘНЕ ПЕРСПЕКТИВАЛАР
Тұтастай алғанда, «Қонаев» ӘКК-нің 2023 жылғы қаржылық көрінісі коммерциялық тиімділік пен қоғамдық маңызды міндеттерді орындау арасындағы тепе-теңдікті сақтайтын әлеуметтік-бағдарланған даму институтының моделін көрсетеді. Корпорация экономикалық өзгерістерге жедел ден қою үшін өтімділіктің елеулі үлесін сақтай отырып, активтерді басқарудың консервативті тәсілін көрсетті.
АӨК-ны несиелеудің айтарлықтай көлемі ӘКК-нің өңірлік ауыл шаруашылығын қолдаудағы белсенді рөлін куәландырады. Бұл ретте операциялық шығын әлеуметтік тиімділік қаржылық нәтижелерден жиі маңыздырақ болатын даму институты қызметінің ерекшелігін көрсетеді.
Корпорацияның байланысты тараптарының құрылымы ерекше назар аударуға тұрарлық. 2023 жылы байланысты тараптармен айналым қарыздар бойынша 4,1 млрд теңгені және «Алматы облысының Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы» ММ алдындағы берешек бойынша 6,98 млрд теңгені құрады, бұл ӘКК-нің өңірлік мемлекеттік басқару жүйесіне тығыз интеграциясын және оның ауыл шаруашылығы саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру құралы ретіндегі рөлін көрсетеді.
Қаржылық тәуекелдерді талдау корпорацияның басқарудағы консервативті тәсілін көрсетеді. ӘКК валюталық тәуекелдерді хеджирлеу үшін туынды қаржы құралдарын пайдаланбайды, ұлттық валютадағы операцияларға шоғырланады. Бұл ретте несиелік тәуекел өңірлер мен салалар бойынша несие портфелін әртараптандырудың арқасында басқарылатын болып қалады, ал қаражаттың қысқа мерзімді депозиттерде шоғырлануы (1,1 млрд теңге) ең төменгі тәуекелдерде өтімділікті қамтамасыз етеді.
«Қонаев» ӘК