Нидерланд журналистері голландиялық Van Oord, Witteveen and Bos компаниялары мен қазақстандық «ТеңізСервис» ЖШС қызметіне қатысты тергеу жариялады.
PetroCouncil.kz деректері бойынша, жазда голландиялық журналистер Атырауға барып, хабардар адамдармен сұхбаттасқан.
Олар голландиялық инжинирингтік фирма Witteveen and Bos тереңдету компаниясы Van Oord-пен бірлесіп, Прорва мұнай кен орнының жанында порт пен канал жобасын әзірлегенін жазады.
Кәсіпорындар оны іске асыру үшін жеткілікті құзыреті болмаған «Теңіз Сервис» ЖШС бірлесіп жұмыс істеді. Журналистердің мәліметінше, бұл жоба «пара беруге шақыру» болған.
«Тым қымбат тереңдету келісімшарты негізсіз болды, деп есептеді North Caspian Operating Company (NCOC) менеджері. Бірақ мұндай келісімшартты бұзу қиын болды, өйткені қарым-қатынастар шиеленіскен еді», - делінген хабарламада.
Белгілі болғандай, «ТеңізСервис» компаниясы «Теңізшевройл» ЖШС (ТШО) порт пен канал құрылысына $1 млрд көлеміндегі келісімшарт алды. Ол бірден жобалау үшін Witeenveen and Bos-ты және каналды тереңдету үшін Van Oord-ты жалдады.
«ТШО ішкі хат-хабарларына сәйкес, «ТеңізСервис» жобаның орындаушысы болып табылады, бірақ ешқандай шешім ТШО-сыз қабылданбайды. ТШО бәрінің жақсы өтуін қамтамасыз ету үшін осы жобаға өзінің 200-ге жуық қызметкерін жіберді», - делінген хабарламада.
Голландиялық мердігерлер жергілікті серіктеске көңілі толмай, жобаны үйлестірудің барлығын дерлік өз мойнына алғаны хабарланады. Шетелдік компаниялар тіпті «ТеңізСервис» жалдаған қосалқы мердігерлер үшін төлемдердің көп бөлігін төлегені атап өтіледі.
Нәтижесінде порт пен каналдың бюджеті $1 млрд-тан $2,4 млрд-қа дейін өсті. Жоба 2018 жылы аяқталды.
Өз кезегінде «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ канал құрылысына қарсы болып, жобаны экологиялық тұрғыдан осал деп санап, ТШО-ның балама нұсқаларды қарастырғанын қалады.
ТШО дәлелдермен дерлік келісті, алайда «ТеңізСервис» «билікпен жақсы қарым-қатынасын» мақтан тұтып, барлық рұқсаттарды 62 апта ішінде ала алатынына кепілдік берді.
«Барлығы «ТеңізСервистің» мұндай ауқымды жобалармен жұмыс істеу тәжірибесі жоқ екенін түсінді, бірақ бұл ТШО-ны алаңдатпады. Қызметкер «заңнама талаптарын айналып өту арқылы «ТеңізСервиспен» байланыс» оның келісімшарт алуының жалғыз себебі болғанын жазды», - делінген хабарламада.
Белгілі болғандай, қазір Нидерландта құқық қорғау органдары VanOord-тың парақорлық фактісі бойынша қылмыстық тергеу жүргізуде. Журналистер мемлекеттік айыптаушы компанияны ҚР бұрынғы президенті Назарбаевтың күйеу баласының әкесіне пара берді деп күдіктенеді деп жазады.