Қазақстанда 2025 жылдың қорытындысы бойынша салықтық түсімдер жоспардан 730,3 млрд теңгеге төмен болды. Сонымен қатар, аудит салық тексерулерінің сапасының төмендеуін, сот дауларының өсуін және бюджеттің қосымша шығыстарын анықтады.
БЮДЖЕТ АУДИТІ НЕНІ КӨРСЕТТІ
Жоғары аудиторлық палата (ЖАП) деректері бойынша, республикалық бюджетке салықтық түсімдер 2025 жылға 14,4 трлн теңгені құрады, жоспар 15,1 трлн теңге болған еді. Негізгі орындалмау корпоративтік табыс салығы және ел ішінде өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге ҚҚС бойынша түсімдерге байланысты.
Аудит 2025 жылға арналған республикалық бюджеттің атқарылуы туралы Үкіметтің есебіне қорытынды шеңберінде жүргізілді.
КЕШЕНДІ ТЕКСЕРУЛЕР САНЫ НЕГЕ ҚЫСҚАРДЫ
2025 жылы салық органдары шамамен 38 мың тексеру жүргізді. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 17,1%-ға көп. Алайда тексеру қорытындылары бойынша қосымша есептелген сомалар 22,5%-ға немесе 84,7 млрд теңгеге төмендеді.
Есепте кешенді салықтық тексерулер саны 41,4%-ға қысқарғаны айтылады. Себептердің бірі ретінде мерзімді салықтық тексерулер нәтижелерінің күшін жою сот тәжірибесі аталды.
Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) деректері бойынша, 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында 655 салық төлеушінің 247-сіне қатысты тексерулер аяқталды. Олардың қорытындылары бойынша 5,9 млрд теңге қосымша есептелді.
Екінші жартыжылдықта 444 салық төлеушінің тек біреуіне қатысты тексеру аяқталды. Қосымша есептеу сомасы 1,2 млрд теңгені құрады.
ТЕКСЕРУЛЕР НЕГЕ КҮШІН ЖОЙДЫ
851 салық төлеушіге қатысты тексерулер өткізілмеді. Нұсқамалардың күші жойылды немесе хабарламалар кері қайтарылды. Осы санның ішінен 432 салық төлеушіге тексерулер тіпті тағайындалмаған.
Сондай-ақ, екі салық төлеушінің тексеру нәтижелерінің күші жойылғаны хабарланды. Бір жағдайда шешімді сот күшін жойды, тағы сегіз күшін жою алдыңғы кезеңге қатысты болды.
Әрі қарайғы сот күшін жою тәуекелдерінің себебі МКК тарапынан құқықтық актілердің тиісті түрде ресімделмеуі болды.
БҰЛ МЕМЛЕКЕТТІК ШЫҒЫСТАРҒА ҚАЛАЙ ӘСЕР ЕТЕДІ
Жоғары аудиторлық палата салықтық даулар бойынша сот талқылауларына байланысты шығыстардың өскенін атап өтті. Соңғы бес жылда соттар мұндай істер бойынша 115 жеке ұйғарым шығарды.
Оларды қарау қорытындылары бойынша 48 салық органдары қызметкері тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
Сонымен қатар, салық органдары өкілдерінің сот процестеріне қатысуына және мемлекеттік баждарды төлеуге 1,1 млрд теңге жұмсалды.