Жаңа бір палаталы Құрылтайға сайлау жаңа Конституция бойынша өткізілетін референдумнан гөрі көбірек бюджет шығынын талап етуі мүмкін. Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) нақты соманы әзірге атамай, бұл шығындардың сайлау науқанының мерзімі мен киберқорғау шараларына байланысты екенін түсіндіреді.
НЕГЕ ШЫҒЫНДАР ӘЗІРГЕ ЕСЕПТЕЛМЕДІ
Алдағы сайлау науқанының нақты құны әлі анықталған жоқ. ОСК хатшысы Шаухат Өтемісов шығын көлемі Құрылтайға сайлау күніне, науқанның ұзақтығына және дауыс беруді ұйымдастыруға тартылған қызметкерлер санына байланысты болатынын мәлімдеді, деп хабарлайды Ulysmedia.kz.
Ол дәстүр бойынша қаражаттың едәуір бөлігі сайлау комиссиялары мүшелерінің еңбекақысына жұмсалатынын түсіндірді. Өтемісовтің айтуынша, ел бойынша сайлау жүйесінде 70 мыңнан астам адам жұмыс істейді.
Бұған дейін республикалық референдум өткізуге үкімет резервінен 20,78 млрд теңге бөлінген болатын.
НАУҚАННЫҢ НЕГІЗГІ ШЫҒЫНЫ НЕ БОЛУЫ МҮМКІН
Цифрлық инфрақұрылымды қорғауға ерекше көңіл бөлінеді. Шаухат Өтемісовтің айтуынша, комиссияның сайты сайлау кезеңінен тыс уақытта да үнемі кибершабуылдарға ұшырайды.
ОСК хатшысы комиссия сайтына аптасына орта есеппен 7–8 шабуыл тіркелетінін мәлімдеді. Сайлау кезінде олардың саны айтарлықтай өсуі мүмкін. Осыған байланысты комиссия сайлау жүйелерін қорғаудың шетелдік тәжірибесін зерделеуде. Өтемісов мысал ретінде Ресейді келтірді, онда сайлау қарсаңында 1,5 млн-ға дейін DDoS-шабуыл тіркелген.
ОСК жүйенің тұрақты жұмысын қамтамасыз ету үшін арнайы жабдықты сатып алу қажет екенін атап өтті.
НЕГЕ ҚАЗАҚСТАН ЭЛЕКТРОНДЫҚ ДАУЫС БЕРУДЕН БАС ТАРТТЫ
Шаухат Өтемісов сондай-ақ Қазақстанның электрондық дауыс беруді енгізуге әлі дайын емес екенін хабарлады. Ол басты кедергі ретінде киберқауіпсіздік мәселелерін атады.
Ол электрондық дауыс беру БҰҰ-ға тіркелген 193 елдің тек 40-ында ғана қолданылатынын атап өтті. Сонымен қатар, кейбір мемлекеттер кейіннен мұндай жүйеден бас тартты немесе оны пилоттық режимде пайдаланады.
Электрондық дауыс беруден бас тартқан елдердің мысалы ретінде Өтемісов Германияны, Нидерланды және Норвегияны атады.
КОНТЕКСТ
Жаңа бір палаталы Құрылтайға сайлау 2026 жылғы тамызға белгіленген. Сайлау туралы Жарлық Конституция күшіне енгеннен кейін бірден қол қойылады.
Жаңа Конституциядағы Құрылтай қолданыстағы парламенттің орнына келетін және 145 депутаттан тұратын, бес жыл мерзімге сайланатын бір палаталы жоғары өкілді орган ретінде қарастырылады.