ФБРК редакциясы 2024 жылы қазақстандық министрліктердің ең қымбат мемлекеттік сатып алуларын талдауды жалғастыруда.
Біз ауыл шаруашылығы министрлігінің, экология министрлігінің, қаржы министрлігінің, энергетика министрлігінің, цифрлық даму министрлігінің, ұлттық экономика министрлігінің және туризм және спорт министрлігінің және ТЖМ мемлекеттік сатып алуларын қарап шықтық.
Бүгін біз су ресурстары және ирригация министрлігінің ең ірі сатып алуларын қарастырамыз.
2024 жылы министрлік су ресурстарын басқаруда ауқымды тәсілді көрсетті, мұнда халықаралық ынтымақтастық негізгі рөл атқарды.
Шығындардың ең ірі бабы — 14,4 млрд теңге — елдің су шаруашылығы инфрақұрылымын басқаруға жауапты мемлекеттік ұйым «Қазсушар» РМК күштерімен республикалық және трансшекаралық объектілерді пайдалану іс-шараларына бағытталды.
Экологиялық құрамдас бөлікке айтарлықтай көңіл бөлінді: 8 млрд теңге өтемақылық табиғат қорғау су жіберулерін жүргізуге бөлінді.
Бұл іс-шаралар экожүйелерді қолдау, жайылма аумақтарының деградациясының алдын алу және биологиялық әртүрлілік үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ету мақсатында өзендердің су режимін реттеуге бағытталған.
Көршілес мемлекеттермен өзара іс-қимылдың ауқымы айтарлықтай болды. Ресей мамандарын тарта отырып, пайдалану іс-шараларына 5,1 млрд теңгеден астам бөлінді.
Жайық және Ертіс өзендерінің алаптарын бірлескен гидрологиялық зерттеулер екі жылға бөлінген 105,6 млн теңге көлемінде қосымша қаржыландыруды талап етті: 2024 жылы 47,8 млн теңге және 2025 жылы 57,7 млн теңге.
Ведомство Қырғызстанмен ынтымақтастыққа ерекше көңіл бөлді. Сырдария өзені алабындағы су аздығы жағдайында, Түркістан облысының Жетісай және Мақтаарал аудандарындағы ауыл шаруашылығы жерлерін сумен жабдықтауда қиындықтар туғызған, электр энергиясымен тауар алмасу қызметтеріне 570 млн теңгеге жуық бөлінді.
Бұл шешім қыста Қырғызстан электр энергиясының тапшылығын сезінетіндігімен және Қазақстаннан электр энергиясы жеткізілмесе, қырғыз тарапы Талас өзеніндегі шағын ГЭС-терді іске қосуға мәжбүр болатындығымен байланысты.
Мұндай сценарий Қазақстан аумағындағы қатқан өзенге қысқы су ағындыларына әкеліп, мұзды бөгелістерді, су тасқындарын және жойылуларды тудырады. Сондықтан Қазақстан үшін қыста Қырғызстанға электр энергиясын беріп, орнына жаздың суару үшін қажетті су көлемін алу тиімдірек.
Сараптамалық ынтымақтастықты дамыту аясында 105,1 млн теңге шетелдік, атап айтқанда қытайлық, мамандарды трансшекаралық суларды басқару жөніндегі үкіметаралық комиссиялар мен жұмыс топтарына тартуға жұмсалды.
Бұл сома шетелдік делегацияның келуін толық қамтамасыз етуді: визаларды ресімдеуден бастап Қазақстан аумағында көлік беруге дейін қамтыды.
Орталық Азиядағы ең ірі өзендердің бірі, Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан және Қазақстан аумақтары арқылы ағатын су ресурстарын басқаратын ұйым — «Сырдария» СШБ -мен жұмыс ерекше атап өтуге тұрарлық. Олардың қатысуымен пайдалану іс-шараларына 186,9 млн теңге бөлінді.
Суды бағалау халықаралық орталығының қызметі бюджетті біртіндеп ұлғайта отырып, тұрақты қаржыландыруды алды: 2024 жылы 63,7 млн теңге және 2025 жылы жоспарланған 64,2 млн теңге. Орталықтың міндеттеріне 2022-2024 жылдарға арналған жұмыс бағдарламасын орындау, 2025-2027 жылдарға арналған келесі үшжылдық бағдарламаны әзірлеу және Трансшекаралық сулар туралы конвенцияны іске асыруға жәрдемдесу кіреді.
Ең ірі сатып алуларды талдау 2024 жылы министрліктің қолданыстағы инфрақұрылымды ғана емес, сонымен қатар су мәселелерін шешудің халықаралық тетіктерін нығайтқанын көрсетті.
Естеріңізге сала кетейік, былтырғы маусым айында Жамбыл облысында жүргізілген аудит шамамен 10 жағдайды заңсыз су пайдалануды, сондай-ақ аграрийлермен жасалған суару суын беру шарттарындағы бұзушылықтарды анықтады.
Шілде айында жіберілген бұзушылықтар үшін жергілікті филиалдың директоры мен Шу-Талас бассейндік инспекциясының басшысы тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
Қыркүйек айында ішкі аудит қорытындысы бойынша Жамбыл облысы бойынша «Қазсушар» РМК филиалының директоры және Аса өндірістік учаскесінің басшысы қызметінен айырылды.
Қазан айында су ресурстары және ирригация министрлігі «Қазсушар» филиалдарында заңсыз су алумен, су ресурстарын тиімсіз басқарумен және мемлекеттік сатып алу саласындағы проблемалармен байланысты 20 млн теңге сомасындағы бұзушылықтарды анықтады.
2025 жылғы ақпанда 2024 жылы жүргізілген «Қазсушар» РМК филиалдарының аудитінен кейін 30-дан астам адам әкімшілік жауапкершілікке, ал бірнеше лауазымды тұлғалар тәртіптік жауапкершілікке тартылғаны белгілі болды.
Жалғасы бар...