ФБРК редакциясы Қазақстан өңірлеріндегі 2024 жылғы ірі мемлекеттік сатып алуларды талдауға арналған материалдар сериясын жалғастырады.
Бұл жолы Қарағанды облысы назарға алынды, мұнда ең қымбат келісімшарттар сумен жабдықтау, энергетика, денсаулық сақтау және спорт салаларында жасалды. Олардың әрқайсысын егжей-тегжейлі қарастырайық.
СУ МӘСЕЛЕСІ: 3,52 МЛРД ТЕҢГЕ
Көлемі бойынша ең ірі сатып алулар «Қарағанды Су» ЖШС-не тиесілі болды, олардың жалпы құны 3,5 млрд теңгеден асты. Компания бір уақытта сумен жабдықтауды қамтамасыз ету және инфрақұрылымды жаңғырту міндеттерін шешті, алайда бұл күш-жігердің нәтижелері түбегейлі ерекшеленеді.
Ең проблемалық сатып алу 2 млрд теңгеден астам сомаға ауыз су беру қызметтерін сатып алу болды. 2023 жылғы 1 желтоқсанда «Қарағанды Су» ЖШС мен «Қазсушар» РМК «Қаныш Сәтбаев атындағы канал» филиалы 2024 жыл ішінде 63,2 миллион текше метр су беруге келісім жасасты.
Төлем және айыппұл санкцияларының егжей-тегжейлі әзірленген тетіктеріне қарамастан, келісімшарт жасалғаннан кейін бір жарым жыл өтсе де, нақты төлемдер жоқ. Мұндай жағдай тұтас өңір үшін сумен жабдықтаудың стратегиялық маңызын ескере отырып, елеулі алаңдаушылық тудырады. Келіссөздер кезеңінде тараптар көлемдерді есептеу әдістемесі бойынша келісімге келе алмағаны тән — тұтынушы тіпті көлемді 64,7 миллион текше метрге дейін ұлғайтуды ұсынған.
Заңды сұрақ туындайды: неліктен әлі 2023 жылы 2024 жылға жасалған осындай ауқымды келісімшарт 2025 жылдың ортасына қарай бірде-бір төлемсіз қалып отыр? Бұл мердігер тарапынан жеткізудегі елеулі бұзушылықтарды, не тапсырыс берушінің қаржылық проблемаларын, не қызметтердің сапасы немесе көлемі бойынша шешілмеген дауларды көрсетуі мүмкін.
Керісінше, «Орал сауда-өнеркәсіп компаниясы» ЖШС -мен полиэтилен құбырларын жеткізуге арналған келісімшарттар сериясы сәтті жүзеге асырылды. Жалпы сомасы 1,52 млрд теңге болатын бес келісімшарт сумен жабдықтау жүйесін жаңғыртуды көздеді және сатып алуды жоспарлауға неғұрлым жетілген көзқарасты көрсетеді.
Негізгісі 1,46 млрд теңге тұратын мамыр айындағы келісімшарт болды, ол диаметрі 800 мм болатын 11 шақырымнан астам үш қабатты құбырларды жеткізуді көздеді. Қазақстандық өндірістің жоғары технологиялық бұйымдары 50 жылдық пайдалануға есептелген және 10 атмосфераға дейінгі қысымға төтеп бере алады. Делдалдардың алынып тасталуы оң сәт болды — оралдық жеткізуші бір уақытта өндіруші ретінде әрекет етті, бұл екі жылдық кепілдік пен небәрі 16 күн ішінде жедел жеткізу мерзімдерін қамтамасыз етті.
Бұл келісімшарттардың сәтті жүзеге асырылуы дұрыс жоспарлау және сенімді серіктестерді таңдау кезінде ірі инфрақұрылымдық жобалардың сапалы және уақытылы орындала алатынын көрсетеді. Бұл заманауи құбырлар өңірді ондаған жылдар бойы сенімді сумен қамтамасыз етуі тиіс коммуналдық инфрақұрылымды жаңарту үшін өте маңызды.
ЖЫЛУ ЖЕЛІЛЕРІН ЭНЕРГИЯМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ: 1,4 МЛРД ТЕҢГЕ
2024 жылғы 8 қаңтарда «Қарағанды Жылутранзиті» ЖШС «НұраЭнергия» ЖШС -мен жалпы құны 1,4 млрд теңге болатын 47,5 миллион кВт/сағ электр энергиясын жеткізуге келісімшарт жасасты. Келісімшарт қаланың сорғы станциялары мен жылу пункттерін 2024 жылғы шілде айының соңына дейін энергиямен қамтамасыз етуді қамтамасыз етті.
Жеткізу кестесі коммуналдық кәсіпорынның маусымдық ерекшелігін көрсетті: жылыту кезеңінде (қаңтар-сәуір) ай сайынғы тұтыну 10 миллион кВт/сағ -тан асты, ал жазда 200 мың кВт/сағ -қа дейін төмендеді. Электр энергиясының құны кВт/сағ үшін 29,46 теңгені құрады.
2025 жылғы мамырға қарай келісімшарт толығымен дерлік орындалды — нақты төлемдер 1,397 млрд теңгені құрады, бұл шарттық сомадан 3 млн теңгеге аз. Мұндай шамалы ауытқулар әдетте жоспарлы көрсеткіштерге қатысты нақты тұтынудың ауытқуымен байланысты.
Бұл келісімшартты орындау тұрғысынан үлгілі деп санауға болады: нақты шарттар, ашық баға белгілеу және жоспарлы және нақты көрсеткіштердің толық дерлік сәйкестігі.
САНИТАРЛЫҚ-ЭПИДЕМИОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕР: 1,22 МЛРД ТЕҢГЕ
2024 жылғы ақпанда Қарағанды облысының санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменті «Ұлттық сараптама орталығы» РМК -мен жалпы құны 1,22 млрд теңге болатын санитарлық-эпидемиологиялық қызметтер көрсетуге екі ірі келісімшарт жасасты.
Бастапқыда бірінші мәміле 1,08 млрд теңгені құрады, бірақ орындау барысында 758 млн теңгеге дейін түзетілді, бұл 325 млн теңгені үнемдеуге мүмкіндік берді. 459,1 млн теңгеге екінші мәміле өзгеріссіз қалды. Келісімшарттар бүкіл өңір бойынша инфекция ошақтарын дезинфекциялауды және зертханалық зерттеулерді көздеді.
Екі келісімшарттың да бір көзден жасалғаны қызықты, бұл мамандандырылған медициналық қызметтер саласында білікті орындаушылардың шектеулі санымен негізделуі мүмкін. Ұлттық сараптама орталығы мемлекеттік құрылым ретінде мұндай жұмыстарды орындау үшін қажетті лицензиялар мен тәжірибеге ие.
Бірінші келісімшарт бойынша елеулі үнемдеу (бастапқы соманың 30% - ына жуығы) жұмыс көлемінің асыра бағаланған бастапқы бағасын, не жобаны неғұрлым тиімді жүзеге асыруды көрсетуі мүмкін. Кез келген жағдайда, бюджетке 325 млн теңгенің қайтарылуын оң нәтиже ретінде қарастыру керек.
«ШАХТЕРДІҢ» СӘТСІЗДІГІ: 1,2 МЛРД ТЕҢГЕ
2024 жылғы 22 қаңтарда Қарағанды облысының дене шынықтыру және спорт басқармасы «Шахтер» футбол клубымен 1,2 млрд теңге сомасына келісімшарт жасасты. Келісімшарт нақты міндеттемелері бар 2024 жылғы толық маусымға клубты қаржыландыруды көздеді.
Келісімшарттың негізгі шарттары Қазақстан Премьер-лигасына және Республика Кубогына қатысуды, балалар-жасөспірімдер футболын дамытуды және — ең бастысы — клубтың елдің жоғарғы дивизионындағы орнын сақтап қалуын қамтыды. «Шахтер» сондай-ақ стадионға келушілер мен трансляция көрермендерін қоса алғанда, матчтарға кемінде 10 000 жанкүйер тартуға және атқарылған жұмыс туралы ай сайын есеп беруге міндеттенді.
Нәтиже барлық параметрлер бойынша апатты болды. «Шахтер» Премьер-лигадағы орнын сақтап қалу жөніндегі негізгі міндеттемені орындамай қана қоймай, команда турнир кестесінде соңғы 13-орынды иеленіп, бар болғаны 10 ұпай жинап, Бірінші лигаға ұятсыз ұшып кетті. Команда бірінші турда «Ордабасыдан» 0:5 және 25-турда 0:4 есебімен ірі жеңілістерді қоса алғанда, бірқатар ірі жеңіліске ұшырады.
Облыс әкімі Ермағанбет Бөлекпаев клубты басқаруға наразылығын білдіріп, ұзақ мерзімді стратегияның жоқтығын және шетелдік легионерлерге (25 ойыншының 12-сі) шамадан тыс тәуелділікті атап өтті. Ол кадрлық саясатты қайта қарауды және өзіндік іріктеу жүйесін дамытуды қоса алғанда, клубты түбегейлі реформалау қажеттігін атап көрсетті.
Бюджет қаражатын жұм