2024 жылы картоптың рекордтық өнімі алынды деген мәлімдемелерге қарамастан, оның бөлшек бағасы 60%-ға жуық өсті. Жоғары аудит палатасы (ЖАП) деректердің дұрыстығына күмән келтіріп, статистиканың жалған болуы және аграрлық субсидиялардың жұмсалуын әлсіз бақылау мүмкіндігін көрсетті.
Ratel.kz деректері бойынша, үкіметтің республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есебіне сәйкес, 2024 жылы Қазақстанда 2 634,6 мың тонна картоп жиналды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 28,7%-ға көп. Алайда 2025 жылғы қаңтарда картоптың бөлшек бағасы 58,4%-ға өсті.
ЖАП аудиторлары бұл қайшылықты «баға парадоксы» деп атап, ұсыныс өскен кезде баға тұрақталып, төмендеуі керек, өсудің қажеті жоқ екенін айтты.
«Бағалардағы байқалған бұл парадокс маңызды сигнал болып табылады, ол статистикалық ақпаратты жинау және өңдеу жүйесінде немесе азық-түлік нарығының нақты жұмыс істеуінде, өндірістің өсуі тұтынушы үшін баға тұрақтылығына әкелмейтін ықтимал проблемаларды көрсетеді», - деп қорытынды жасады ЖАП.
Ведомствоның пікірінше, мұндай сәйкессіздіктер ресми есептіліктің сапасына да, агроөнеркәсіптік сектордағы экономикалық өсімнің тұрақтылығына да күмән келтіреді.
Сонымен қатар, бұған дейін ЖАП басшысы Әлихан Смайылов соңғы 5 жылда ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілерді субсидиялауға шамамен 2 трлн теңге бөлінгенін, алайда бұл сектордың ЖІӨ өсіміне қосқан үлесі елеусіз болып қалып отырғанын хабарлаған болатын.
Оның деректері бойынша, өткен жылы мыналар белгілі болды:
- 5 млрд теңге субсидия қаражат алғанға дейін немесе одан кейін көп ұзамай қызметін тоқтатқан 2,5 мың шаруашылыққа төленген;
- жалпы сомасы 5,4 млрд теңге болатын 3 мың субсидия алушы ешқашан ауыл шаруашылығымен айналыспаған;
- «деректерді бұрмалаудың жантүршігерлік жағдайлары», оның ішінде туған күні 1914 жылғы 6 наурыз, яғни 108 жастағы сиырды субсидиялау тіркелген.
Естеріңізге сала кетейік, қаңтарда ауыл шаруашылығы министрлігінің вице-министрі Ербол Тасжүреков картоп пен көкөніс бағасының тұрақтылығына кепілдік берген болатын. Осыған қарамастан, ел өңірлерінде картоп бағасының күрт өсуі байқала бастады.