Алматы облысының жеті ауданында педагогтар тарапынан зорлық-зомбылық, қорқытып алу, буллинг және орынсыз мінез-құлық, оның ішінде сексуалдық сипаттағы жағдайлар анықталды. Бұл туралы бала құқықтары жөніндегі уәкіл Динара Закиева хабарлады.
БАҚ деректеріне сәйкес, тексеру балалар құқығын қорғау комитеті және басқа да мемлекеттік органдардың қатысуымен жүргізілді. Закиеваның айтуынша, мониторинг аясында мектеп оқушылары арасында анонимді сауалнамалар ұйымдастырылып, олардың сауалнамалары талданған.
Қарасай, Балқаш, Талғар, Іле және Еңбекшіқазақ аудандарындағы мектептерде балалар келесі бұзушылықтар туралы хабарлайды:
- оқушылар арасында ақша қорқытып алу және тамақ тартып алу;
- буллинг және зорлық-зомбылық жағдайлары;
- оқытушылар, атап айтқанда дене шынықтыру және математика мұғалімдері тарапынан қысымшылық көрсету.
Белгілі болғандай, Еңбекшіқазақ ауданында екі оқушы мұғалімдер тарапынан зорлық-зомбылыққа ұшырағаннан кейін ауруханаға жатқызылды.
Сауалнамаға қатысқандардың мәлімдеуінше, Жамбыл ауданындағы бір мектепте оқушылар жоғары сынып оқушыларын көргенде зорлық-зомбылықтан құтылу үшін ақша беру мақсатында автоматты түрде қолдарын қалталарына салады. Сондай-ақ бесінші сынып оқушысын құрбыларының тобының ұрып-соғуы және мектеп үй-жайларында насыбайдың еркін қолданылуы туралы хабарланады.
Закиеваның айтуынша, дәл осы мектепте балалар оларды кибербуллингке ұшырататын ақпарат орналастырылатын анонимді Instagram-арнаның бар екенін хабарлаған. Оқушылардың сөзіне қарағанда, олар бұл туралы мұғалімдерге бірнеше рет айтқан, бірақ қолдау таппаған.
Сондай-ақ балалар 2024 жылдың күзінде кемінде 50 мектеп оқушысы қатысқан жаппай төбелес туралы айтқан. Алайда мектеп әкімшілігі мұндай оқиға болмағанын, ал полиция бұл туралы білмейтінін мәлімдейді.
«Осылайша, мектептерде басшылық пен қызметкерлер тарапынан оқушылар арасындағы құқық бұзушылықтарды жасыру фактілері, балалармен профилактикалық және жеке жұмыстың жоқтығы байқалады. Мектеп басшылығы оқушылар арасындағы жағдайды білмейді немесе елемейді, жасырады және полицияға хабарламайды. Сонымен қатар, көп жағдайда мектептердің өздерінің сауалнамаларында қорлау, қорқытып алу және өзге де құқыққа қайшы әрекеттер туралы сұрақтарға оң жауаптар берілгеніне қарамастан, қорытынды анықтамада олар 0% көрсетеді», - деп жазды Закиева.
Оның бағалауынша, облыстың білім беру мекемелерінде тәрбие жұмысы бағдарламаларын іске асыру және заңнама нормаларының орындалуы төмен деңгейде.
Омбудсмен анықталған барлық фактілер облыс басшылығының, полицияның және басқа да уәкілетті органдардың қатысуымен өткен қорытынды кеңесте айтылғанын атап өтті. Сондай-ақ бала құқықтары жөніндегі уәкіл институты тексеру нәтижелерімен анықтама дайындады, ол шара қолдану үшін тиісті мемлекеттік органдарға жіберілетін болады.