Міне біраз уақыттан бері «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ журналистердің назарында. Алматы әкімдігіне толық бағынышты бұл ұйым жыл сайын миллиардтаған теңгені игеріп, сонымен қатар «бос» мемлекеттік қаражатты бағалы қағаздар мен депозиттерге салып үлгереді.
Компанияның қызметін толығырақ қарастырайық.
«Алматы қаласының даму орталығы» АҚ әкімдік тарапынан қала инфрақұрылымын дамытуға байланысты жобаларды жүзеге асыру үшін құрылған. Компания 2008 жылы тіркелген, содан бері акционерлік қоғам шамамен 5,7 млрд теңге салық төледі.
2022 жылдан бастап компанияның бірінші басшысы болып Андрей Шовкопляс тағайындалды.
Shishkin_like арнасының редакциясы анықтағандай, 2023 жылғы аудиторлық есепке сәйкес, өткен жылы компанияның кірісі 3,3 млрд теңгені құраған, оның ішіне негізгі қызметтен түскен 2 млрд теңге кіріс және қалғаны – қазыналық операциялар мен салымдар бойынша сыйақылар кіреді.
Айта кету керек, 2023 жылы «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ уақытша бос қаражат ретінде 5,1 млрд теңгеге ие болған, оның 4,3 млрд теңгесі мемлекеттік бағалы қағаздарға салынса, 825 млн теңгесі банк депозиттерінде болған.
Ал 2022 жылы бағалы қағаздар мен депозиттерге салынған уақытша бос қаражат көлемі 4,1 млрд теңгені құраған. Басқаша айтқанда, небәрі бір жылдың ішінде компанияның бос қаражаты 1 млрд теңгеге артқан.
Акционерлік қоғамның шығыстарына келер болсақ, 2023 жылы бұл көрсеткіш ақшалай мәнде 2 млрд теңгені құраған.
Сондай-ақ компанияның бір қызметтік көлігі және 333 ш.м. жалға алынған ауданы бар екені хабарланады. 2023 жылы Орталық үй-жай мен кеңсе жиһазын жалға алуға 75 млн теңге жұмсаған.
Акционерлік қоғамның атқарушы органы 2023 жылы барлығы 123 млн теңге алған. Салыстыру үшін, 2022 жылы бұл сома 95,8 млн теңгені құраған.
Қорытындылай келе, үй-жайды жалға алуға және компанияның топ-менеджерлеріне сыйақыға барлығы 198 млн теңге жұмсалған. Қалған сома неге жұмсалды деген қызық?
Shishkin_like арнасының редакциясы есептегендей, «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ-ның Алматы әкімдігімен байланысты барлық келісімшарттарының құны 11,5 млрд теңгені құрайды.
Негізгі тапсырыс беруші – қалалық цифрландыру басқармасы, онымен компания бүкіл кезең ішінде жалпы сомасы 7 млрд теңгеге келісімшарт жасасқан, оның 2,7 млрд теңгесі – 2024 жылы.
Айта кетейік, мемлекеттік келісімшарттар Орталыққа ешқандай конкурстық рәсімдерсіз беріледі – онымен келісімшарттар бір көзден жасалады.
Биыл цифрландыру басқармасы «Алматы қаласының даму орталығымен» Open Almaty қоғаммен байланысын қолдау бойынша 910,8 млн теңгеге келісімшарт жасасты.
Бұл туралы жақында жазған Protenge редакциясы.
Келісімшарт сомасына open-almaty.kz ресурсына және желілік платформаларға, оның ішінде қала әкімдігінің әлеуметтік желілердегі аккаунттарына, сондай-ақ сағат 6.00-ден 24.00-ге дейін қоңырау қабылдайтын колл-орталыққа, қала орталығындағы фронт-офиске және т.б. қызмет көрсету кіретіні хабарланды.
Өткен жылы Open Almaty қызметтері қалалық бюджетке 860,6 млн теңгені құрады – бұл 2024 жылмен салыстырғанда 50 млн-ға арзан.
Қызу қызығушылық тудырған тағы бір жоба – Бірыңғай бейнебақылау жүйесі, оған қызмет көрсету 1,2 млрд теңгені құрады. Жүйе мемлекеттік органдарға, коммерциялық және академиялық ұйымдарға «деперсонализацияланған» деректермен алмасуға мүмкіндік береді.
Shishkin_like арнасының журналистері бұл келісімшартта «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ «аралық буын» рөлін атқарады деп болжады.
Жобаның субмердігері – Inova Tech компаниясы, оның Орталықпен Алматы қаласының Бірыңғай бейнебақылау жүйесі жобасына арналған бұлтты сақтау қоймасына сыртқы келісімшарты бар, мұнда Орталық тапсырыс беруші ретінде әрекет етеді. Келісімшарт сомасы 1,1 млрд теңгені құрайды.
Бұған Алматы қаласының даму индикаторларын бақылау жүйесінің деректерін ұсыну (ситуациялық орталық) бойынша 523 млн теңгеге келісімшарт та кіреді.
Әрі өткен жылы ситуациялық орталық басқармаға 385,6 млн теңгені құрады – бұл 4,5 есеге арзан, ал жүйені қолдауға арналған 1,2 млрд теңгелік қымбат келісімшарт сол кезде мүлде болмаған.
2023 жылы «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ қалалық экономика басқармасымен қаржы саласындағы консультациялық қызметтерді көрсету бойынша 157,8 млн теңгеге және Алматы қ. әкімі аппаратымен 808,2 млн теңгеге келісімшарттар жасасқан.
Биыл Орталық экономика басқармасымен жалпы сомасы 1,2 млрд теңгеге үш осындай келісімшарт жасасты.
Журналист Дмитрий Шишкин болжағандай, «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ-тың өмір сүру мәні әкімдікке жеткізушіні таңдау процесін «жеңілдету» болып табылады.
«Оның өмір сүру мәні, шамасы, әкімдіктің тендерлер мәселесін жеңілдету – ол конкурссыз бюджет қаражатын "Даму орталығына" бөледі, ал ол өз кезегінде мердігерлерге бөледі. Мәселен, Байбек кезінде Панфилов көшесіне осы АҚ арқылы 2,1 млрд теңге жұмсалды. Осындай айлалы АҚ Есімов кезінде құрылды, Байбек кезінде дамыды, бірақ ең үлкен айналымға "жаңа Қазақстанда" - Досаев кезінде ие болды», - деп жазды журналист Facebook-тегі жеке парақшасында.
Дегенмен, мұндай ұйым тек Алматыда ғана әрекет етеді деп ойлауға болмайды.
2015 жылы елордалық әкімдік құрған «Астана даму орталығы» ЖШС «Астана қаласына инвесторларды тарту және сүйемелдеу, елордада туризмді дамыту» іс-шараларын жүзеге асырады.
2023 жылы компанияны Ринат Акбердин басқарды. kompra.kz қызметінің деректеріне сәйкес, серіктестіктің бүкіл қызмет кезеңінде бюджетке салықтық аударымдар шамамен 407 млн теңгені құраған.
Әрі салық түсімдері 2024 жылы едәуір өсіп, бірден 252%-ға артып, 234 млн теңгеден асқан.
Shishkin_like арнасының редакциясы атап өткендей, «Astana» ӘК» АҚ-ға тиесілі «SPK Astana Development» ЖШС өткен жылы елордалық активтер және мемлекеттік сатып алу басқармасына» беріліп, кейін «Астана даму орталығы» ЖШС деп қайта аталды.
Айтпақшы, бірнеше жыл бұрын әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың қызметін Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет сынға алып, олардың нақты қызметінің алға қойылған мақсаттар мен міндеттерге сәйкес келмейтінін көрсеткен болатын.
Сол кезде – 2023 жылы «Астана даму орталығы» ЖШС ірі мемлекеттік келісімшарттар ала бастады. 2023 жылдың сәуірінен бастап Орталық жалпы сомасы шамамен 4,2 млрд теңгеге 11 келісімшарт жасасты.
2023 жылдың қорытындысы бойынша компания жалпы сомасы 45,2 млр