ҰКБ Ресейден келген «сұр» астықты қолға алды, оны заңдастыру үшін шаруашылықтар трейдерлермен, диірмендермен және басқа сатып алушылармен жалған мәмілелер жасасады.
Telegram-арнасының «AgroTelega Kazakhstan» мәліметінше, наурыз айында СҚО-да сот «Өтеуленова» ШҚ-ның ондаған ЖШС-мен жасасқан мәмілелерін жалған деп таныды. Осы компанияларға шаруашылық жалпы көлемі 18 мың тонна астық сатқан. Бюджетке келтірілген залал 344 млн теңгені құрады.
«Бұл ШҚ-да ауыл шаруашылығы да, жүк техникасы да тіркелмегеніне қарамастан. Сотта фермер әйел мұндай көлемдегі астықты ешқандай жағдайда өндіре алмайтынын және үшінші тараптан астық сатып алмағанын мойындады», - делінген хабарламада.
Сондай-ақ, СҚО Жамбыл ауданынан «Альбина» ШҚ «Caspian Trade Commodity» ЖШС-не 114 млн теңгеге 180 тоннадан астам зығыр өткізгені хабарланады.
«Шын мәнінде, бұл зығырдың шығу тегі белгісіз және шаруашылық басшысы Руслан Кагаповтың түсіндіруінше, 2021 және 2022 жылдары небәрі 72 га егістігі бола тұра, оның шаруашылығы зығыр екпеген. Жалған мәміле жасасуды одан танысы өтініп, ол ШҚ-ның мөрін беріп, банктегі ШҚ шотынан ақша алуға сенімхат рәсімдеп берген», - делінген хабарламада.
Бұл туралы Кагапов сотқа, салықшыларға және қылмыстық істі тергеп жатқан ҰКБ қызметкерлеріне айтқан. Осы мәміле бойынша мемлекетке келтірілген залал 11 млн теңгеден асты.
Тағы бір жағдайда, Жамбыл ауданының Пресноредуть ауылында фермер Виктор Турнов «НБ-ТУР-АГРО» ЖШС-не 160 тонна зығыр (тоннасы 325 000 теңгеден) және 32 тонна бидай (тоннасы 86 000 теңгеден) жеткізген. Мәміле сомасы шамамен 103 млн теңгені құрады.
Хабарламада сатушының сотқа тауардың нақты жеткізілгенін, өндірілгенін немесе сатып алынғанын растайтын құжаттарды ұсына алмағаны айтылады.
Сонымен қатар, «НБ-ТУР-АГРО» ЖШС басқа сот талқылауында да аталғаны хабарланады. Компанияның «Ильяс» ШҚ-мен 6,7 млн теңге тұратын 70 тонна бидай жеткізу туралы мәмілесі жалған деп танылды. Мемлекетке келтірілген залал 5,7 млн теңгені құрады.
«ШҚ-да 139 га егіс алқабы болғанына қарамастан, ауыл шаруашылығы және басқа техника, сондай-ақ жалдамалы жұмысшылар жоқ. Кез келген жағдайда олар сотқа ұсынылмады. Дәл осы ШҚ ҰКБ тергеп жатқан қылмыстық істе куәгер ретінде көрсетілген. Сот материалдарында да қылмыстық іске сілтеме бар», - делінген хабарламада.
Одан бөлек, Қостанай облысы Науырзым ауданының Раздольное ауылында фермер Хусейн Албастов елордалық «Export Nan Company» ЖШС-не жалпы сомасы 99 млн теңгеге 550 тонна бидай жеткізген. Шаруашылық әртүрлі фирмаларға 2 227 тонна өнім өткізген.
Тергеу барысында Албастов алаңында да, қоймаларында да бидай болмағанын мойындаған. Ол сол жылы бидай емес, мақсары еккенін түсіндірген. Фермер жалған мәмілелер жасасуды одан танысы өтінгенін мәлімдеген.
Тағы бір жағдайда «Өтетлеуова» ШҚ «УНАГРО» ЖШС-мен 78 млн теңгеден астам сомаға 25 келісімшарт жасасқан. Бұл ретте фермерлік шаруашылықта барлығы 228 га жер болған, оның тек 84 га-сы – егістік.
Салықшылардың есебі бойынша, мұндай аумақтағы жалпы өнім 60 тоннадан сәл асуы мүмкін еді.
«Теориялық тұрғыдан өсірілген бидай мен ЖШС-ге жеткізілім арасындағы алшақтық 110 тоннадан асты. Салық органы 62 млн теңге сомасына, яғни тек алшақтық сомасына мәмілелерді жалған деп тану туралы талаппен сотқа жүгінді. Сонымен қатар, сатып алу-сату шартында мәміленің растамасы астық қолхаттары болатыны көрсетілген, олар сотқа ұсынылмады», - делінген хабарламада.
Сонымен қатар, Қостанай облысында Сарыкөл ауданынан «Беркенов И.Ж.» ШҚ егіс алқабы 362 га және орташа өнімділігі шамамен 20 ц/га бола тұра, 4 587 тоннадан астам өнім өткізген.
Сотта фермер Ильдар Беркенов «Олжа Ленинградский» ЖШС-мен жер жалдау шартын жасасқанын, бірақ компания өкілі фермерден құжаттарды алып, қайтармағанын мәлімдеген.
Хабарламада фермердің 84 га егістігі, өнімділігі 16 ц/га (2021 жылы) және 25 ц/га (2022 жылы) болғанда, теориялық тұрғыдан фермерге ең көбі 350 тонна бидай әкелуі мүмкін еді. Алайда, 2021 жылы шаруашылықтың әлеуетті жалпы жиналымы мен өткізу арасындағы алшақтық 2 384 тонна бидайды құрады.
«2022 жылға «Беркенов И.Ж.» ШҚ жалпы көлемі 3 мың тоннадан астам бидай өткізгенін көрсетті. Яғни, 2022 жылғы «факт» пен «қағаз» арасындағы алшақтық шамамен 2 788 тонна бидайды құрады. Фермер бұл бидайдың барлығын ел ішіндегі үшінші тұлғалардан сатып алуын немесе шетелден импорттауын растайтын құжаттарды ұсына алмады. Яғни, екі жыл ішінде шағын шаруашылық қазақстандық астық ретінде «заңдастырылып», содан кейін ұн тартуға пайдаланылған немесе экспортталған 5 мың тонна бидай «ауасын» сатты», - делінген хабарламада.