Почти бір ай бойы журналистердің тікелей өтініштерін елемеу, дәлелдемелердің толық пакеті алынғаннан кейін де ешқандай әрекеттің толық болмауы және қайталама талапқа ресми түрде «біз жасаймыз» деп жауап беру – экология министрлігінің Қояндыдағы заңсыз қоқыс үйіндісі туралы хабарламаға реакциясы осындай болды.
ФБРК редакциясы өткен жылдың желтоқсанынан бері тергеп келген дәл сол қоқыс үйіндісі туралы.
Ақмола облысы Целиноград ауданы Қоянды ауылы маңындағы қоқыс полигонының айналасындағы экологиялық жағдай журналистер мен жұртшылықтың мұқият назарында қалып отыр.
БАҚ ақпараты бойынша, бұрынғы карьерлердің иелері оларды заңсыз қоқыс үйінділеріне айналдырып, әрбір қоқыс таситын көліктен 3,5 мың теңге мөлшерінде ақы алған. Экологиялық апаттың ауқымы дронмен түсірілген кадрлармен расталды.
2025 жылғы 26 наурызда Baimedia өкілі экология министрі Ерлан Нысанбаевқа тікелей қабылданып жатқан шаралар туралы сұрақ қойды. Министр осы нақты қоқыс үйіндісі туралы ақпараты жоқ екенін мойындады, бірақ тексеру жүргізуге уәде берді. Ол сондай-ақ журналистерден қолдарындағы материалдармен бөлісіп, оларды министрліктің баспасөз қызметіне беруді сұрады.
Алайда бір айға жуық уақыт өткен соң, 15 сәуірде журналист министрлік басшысына қайта жүгініп, уәделердің орындалмағанын атап өтуге мәжбүр болды. Барлық қажетті құжаттар мен материалдар министрлікке берілгеніне қарамастан, ешқандай көрінетін әрекет жасалмады. Қайталама өтінішке жауап ретінде министр қысқа ғана: «Бұл мәселеде ешқандай проблемалар жоқ» деп жауап берді.
Қоршаған ортаны қорғау комитетінің төрағасы Ерболат Қожықов неғұрлым толық түсініктеме беріп, мәселе шешілу процесінде екенін хабарлады: қажетті тергеулер жүргізіліп, іс сотқа жіберілді. Істің фигуранттары ретінде кәсіпкер Марущак және басқа да жеке тұлғалар аталды.
Айта кету керек, Қоянды ауылы маңындағы заңсыз қоқыс үйіндісі мәселесі жаңа емес. Әлі 2024 жылдың желтоқсанында ФБРК редакциясы Астанадағы жаңа қоқыс тасымалдау операторы — «Zero Waste» ЖШС қызметі туралы тергеу жариялаған болатын. Сонда редакцияның қолына компанияның қоқыс таситын көліктері қоқыс өңдеу зауытының орнына Қоянды маңындағы карьерге қалдықтарды төгіп жатқаны көрсетілген бейнежазба түскен еді.
Кейінгі тергеу делдалдар тізбегін анықтады. 2024 жылдың қазанында «Zero Waste» ҚТҚ қабылдауға кәсіпкер Ерлан Рысқұловтан жер телімін жалға алған «Марущак Виталий Викторович» ЖК-мен келісімшарт жасасты. Сонымен қатар, ЖК Марущакта қажетті рұқсаттар мен экологиялық сараптама болмаған.
Жер телімінің өзінің тарихы да ерекше. Бастапқыда 40 га аумақтағы жер бөлінбейтін және ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізуге арналған. Телім «Арқа-Жер-1» ЖШС-не Астананың санитарлық-қорғаныш жасыл аймағын құру үшін бөлінген.
Төрт жыл ішінде телімнің мәртебесі түбегейлі өзгерді. Жерді Рысқұлов сатып алғаннан кейін, Целиноград ауданының әкімдігі «құрылыс және тұрмыстық қоқысты сақтау, сұрыптау, өңдеу» үшін мақсатты мақсатын өзгертуге рұқсат берді. 2024 жылы телім әртүрлі мөлшердегі және мақсаттағы он бөлікке бөлінді.
Бұл оқиғада Ақмола облысы мен Астананың табиғатты қорғау мекемелері қарама-қарсы ұстанымдар ұстанды. Облыстық экология департаменті бұзушылықтарды көріп, әкімшілік хаттама құрастырса, елордалық басқарма полигонды заңды деп танып, оны ҚТҚ қабылдаудың «баламалы нүктесі» деп атады.
Қояндыдағы полигон жағдайы экологиялық ведомствоның жұмыс принципін анық көрсетеді: жұртшылық жанжалы қаупі төнгенде ғана әрекет ету және айқын проблемаларды шешуді созу.
Барлық фактілер журналистер «табаққа салып» бергеннің өзінде, министрлік бір ай бойы ештеңе болмағандай кейіп танытады. Мұндай тәсіл бұзушыларға қоршаған ортаға зиян келтіруді жалғастыруға, ауыл шаруашылығы жерлерін қоқыс полигондарына айналдыруға мүмкіндік береді.
ФБРК редакциясы Қоянды ауылы маңындағы қоқыс полигонының айналасындағы оқиғалардың дамуын бақылауды және министрліктің уәделері сөзден нақты әрекеттерге ауысатын-ауыспайтыны туралы оқырмандарды хабардар етуді жалғастырады.
Бейне қоса берілді — біздің Telegram-арнамызға өтіңіз.