Қазақстан Конституциясының 30 жылдығына орай елде амнистия жарияланды, оның әрекетіне шамамен 15 мың адам ілінеді. Оның ішінде 6 мыңы қазіргі уақытта қамауда ұсталып отыр, ал 9 мыңы пробациялық бақылауда. Мұндай деректерді Мәжіліс отырысында депутат Абзал Құспан айтты, онда заң жобасы бірінші оқылымнан өтті.
Informburo.kz ақпараты бойынша, шамамен 4 мың адам жазасын өтеуден толық босатылады. Олардың қатарында қылмыстық-атқару жүйесі (ҚАЖ) мекемелерінде отырған 632 сотталған және пробация қызметінің есебінде тұрған 3,5 мың адам бар.
Жазаның қалған мерзімін сараланған түрде қысқарту да көзделген. Бұл шара шамамен 11 мың сотталғанға қатысты болады: оның 5400-і бас бостандығынан айыру орындарында, ал 5500-і – пробациялық бақылауда.
Халықтың әлеуметтік осал санаттарына ерекше назар аударылды. Абзал Құспанның сөзіне сүйенсек, амнистия мұндай 629 адамды қамтиды. Олардың 57-сі босатылады, қалғандарының мерзімдері қысқартылады. Амнистияға сондай-ақ 833 әйел де ілінеді, олардың 109-ы толық босату алады.
«Амнистияға жататын санат – бұл ең алдымен халықтың әлеуметтік осал топтары. Бұл зейнеткерлер, кәмелетке толмағандар, бала тәрбиелеп отырған әйелдер, сондай-ақ қылмыс жасаған кезде жалғыз бала тәрбиелеген ер адамдар және т.б. Негізінен классикалық нұсқа: біз қоғамға қауіп төндірмейтін адамдарға амнистия жасаймыз», – деп атап өтті депутат.
Ішкі істер министрінің орынбасары Абай Қайырбеков қазіргі уақытта қазақстандық түзеу мекемелерінде 75 кәмелетке толмаған — 70 ұл және 5 қыз жазасын өтеп жатқанын хабарлады. Заң қабылданғаннан кейін олардың төртеуінің жаза мерзімі қысқартылады.
Айта кету керек, заң жобасы аса ауыр және қауіпті қылмыстар жасаған адамдарға амнистия мүмкіндігін жоққа шығарады. Әрбір іс бойынша түпкілікті шешімді сот жеке тәртіппен қабылдайды. Депутат Николай Арсютин амнистияға жеке басқа қарсы қылмыс жасаған адамдар, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық қылмыстарын жасаған адамдар жатпайтынын қосты.
Мәжіліс депутаты Снежанна Имашева атап өткендей, құжат гуманизм қағидаты негізінде қылмыстық саясатты ізгілендіру мақсатында депутаттардың бастамасымен әзірленген.
«Заң жобасында азаматтар мен мемлекет қауіпсіздігіне елеулі қауіп төндірмейтін қылмыстар үшін сотталғандарды жазасын өтеуден босату ұсынылады», – деп мәлімдеді Имашева.
Абзал Құспан бұл амнистия тек маңызды күнге орайластырылып қоймай, сонымен қатар прагматикалық мақсаттарды көздейтінін атап өтті. Атап айтқанда, ол сотталғандарды ұстауға мемлекеттік шығындарды оңтайландыруға және ҚАЖ мекемелеріне жүктемені азайтуға, осылайша қалған сотталғандар үшін ұстау жағдайларын жақсартуға мүмкіндік береді.
Еске сала кетейік, биыл Қазақстан Республикасы Конституциясына 30 жыл толады — елдің бас заңы 1995 жылғы 30 тамызда жалпыхалықтық референдумда қабылданып, тәуелсіз, демократиялық және құқықтық мемлекет құрудың негізі болды.