ФБРК редакциясы Қазақстандағы алдағы атом электр станциясын (АЭС) салу мәселесі бойынша референдум қарсаңында белгілі бір мүдделі тұлғалар қоғамдық пікірге әртүрлі әсер етуге тырысып жатқаны туралы жазуын жалғастыруда.
Кейбір экологтар Қазақстанда АЭС салуға қарсы белсенді насихат жүргізіп, өз көзқарастарын ықтимал экологиялық апат қаупімен негіздейді. Алайда белгілі бір күмән туындайды – олар қоршаған ортаны қорғау мәселесіне шынымен алаңдай ма?
Біз бұрын атап өткендей, негізін қалаушыларының бірі эколог Вадим Ни болып табылатын «Әлеуметтік-экологиялық қордың» (ӘЭҚ) өкілдері Қазақстанда атом энергетикасын дамытуға белсенді түрде қарсы шығуда.
ӘЭҚ американдық Crude Accountability ұйымымен тығыз ынтымақтастықта екені және бастапқыда Internews компаниясына тиесілі болып, Еуропалық Одақ қаржыландырған «Ливень. Living Asia» ақпараттық порталының операторы екені белгілі.
Жария сөздерден басқа, эко-белсенділер әлеуметтік желілерде атом энергетикасын дамытудың қауіптілігі туралы белсенді түрде пікір білдіруде. Атап айтқанда, Instagram-да кейбір экологтардың жазбаларының таргеттелген жарнамасы (яғни контентті ақылы жылжыту) кең таралды.
Мысалы, Вадим Ни атынан «Ливень. Living Asia» порталы әзірлеген радиоактивті қалдықтардың ұзақ жылдар бойы әсерінің салдары туралы бейнеролик жарнамалануда. 
Ал Олжас Дуйсеннің парақшасында «Неге Балқашта АЭС салуға болмайды» тақырыбындағы жазба таргеттеледі.
Бір қарағанда, көрініс қарапайым және айқын: экологтар экологиялық мүдделерді, атап айтқанда, халықтың экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етуді қорғайды. Алайда сұрақ туындайды: эко-белсенділер әлеуметтік желілерде контентті ақылы түрде жылжытуға қаражатты кімнен алады?
Еске салайық, біз бұрын АЭС салуға қарсылар болжамды түрде бөлінген ықтимал коалициялар туралы жазған болатынбыз. Олардың біріне АҚШ-тан қаржыландыру алатындар жатады. Американдықтар Қазақстанда АЭС салу бойынша тендерді Ресей ұтып алады деп қорқады деген пікір бар.
АҚШ атом энергетикасы саласындағы әлемдік көшбасшылардың бірі болып табылады. Алайда американдық Westinghouse компаниясы ауқымды жобаны жүзеге асыруға кандидаттар тізімінен шығып қалды, ал «Росатом» Өзбекстанда мердігерге айналды, бұл Вашингтонда белгілі бір наразылық тудырған болуы мүмкін.
2023 жылғы қыркүйекте қаржы министрлігі «шетел агенттерінің тізілімін» - шет мемлекеттерден және халықаралық ұйымдардан ақша немесе өзге мүлік алатын адамдардың тізімін жариялады. Тізілімге Қазақстандағы белгілі журналистер, қоғам қайраткерлері, ҮЕҰ және аз танымал экологиялық ұйымдар кірді.
Сонда ФБРК редакциясы Қазақстан АҚШ үшін белгілі бір қызығушылық тудырады деп болжады, ал шетелдіктер төлейтін азаматтық белсенділер мен экологтардың тізімде пайда болуы кездейсоқтық емес, жақын арада олар қоғамды экология тақырыбына көтере бастайтынының белгісі.
Бүгін біздің болжамдарымыз дұрыс болғаны анық – АЭС салу мәселесі халық арасында кең резонанс тудырды деп есептейміз. Кейбір белсенділер мен экологтар өз пікірлерін жұртшылыққа қандай әдістермен жеткізетінін сол кездің өзінде білген деп болжаймыз.