Қаржылық есеп Kazakhmys Holding Limited 2023 жылға арналған есепте «Қазфосфат» ЖШС үлесін сату бойынша ірі мәміленің негізгі мәліметтерін ашты, ол 2021 жылы басталып, 2023 жылдың жазында аяқталды.
Forbes.kz деректері бойынша, «Қазфосфат» ЖШС акцияларының 40% KP Fertilizers Ltd пайдасына сатылғаны туралы өткен жылдың қазан айында хабарланған болатын — компания «Астана» халықаралық қаржы орталығында (АХҚО) тіркелген және ресейлік инвесторлар бақылайды. Сол кезде «Қазақмыс» $140 млн көлемінде алдын ала төлем алғаны белгілі болды.
Есеп бойынша, 2021 жылы «Қазақмыс» тобы «Қазфосфатты» Ғалымжан Есеновтен (Forbes Kazakhstan рейтингінің № 19-ы) және Айжан Есімнен (Forbes Kazakhstan рейтингінің № 49-ы) сатып алып, $611,2 млн төлеген.
Сонымен қатар, соманың 97% ($592,9 млн) «Қазақмыс» Халық банкінен несиеге алған. Сондай-ақ топ $137,1 млн көлемінде гудвилл таныған. Сол кездегі жаңа иесі «Kaz Chemicals» ЖШС болды, оның 80% «Қазақмысқа», ал 20% — Нұрхан және Нұржан Нұрлановтарға (Мәжіліс спикерінің экс-төрағасы Нұрлан Нығматулиннің ұлдары) тиесілі болды.
Анықтама үшін: гудвилл – бұл ұйымды тұтас мүліктік кешен ретінде сатып алу құнының оның барлық активтері мен міндеттемелерінің нарықтық құнынан асып түсуі.
Айта кетейік, Ұлыбританияда тіркелген «Қазфосфаттың» бас компаниясының есебінде мәміле сомасы $612,87 млн болып көрсетілген — бұл Қазақстанда мәлімделгеннен $1,67 млн жоғары.
2022 жылдың қыркүйегінде CAF Holding Ltd компаниясы құрылып, оған «Қазфосфаттың» 80% акциясы аударылып, 20% «Kaz Chemicals» қалдырылды. Оның 16% әлі де «Қазақмыс» бақылады, ал 4% — Нұрлановтар бауырлары.
2023 жылы, KP Fertilizers-ке ішінара сатылғаннан кейін, «Қазақмыс» «Қазфосфат» тобын қайта құрылымдады:
- Жаңа Жамбыл фосфор зауытын жеке «еншілес» компанияға — «НДФЗ» ЖШС бөлді;
- минералды тыңайтқыштар зауытын (MFP) «Қазфосфат» құрамында қалдырды;
- «Қазфосфатты» сатып алудан түскен гудвиллді бөлді (тиісінше 40% және 60%).
Содан кейін Kaz Chemicals қалған 2% сатты, Халық банкі алдындағы $314 млн қарызды сатып алушыға аударып, сонымен қатар екінші транш ретінде $140 млн алды. 2023 жылдың соңында «Қазфосфат» ЖШС үлесінің 50% KP Fertilizers Ltd, 40% — Kazakhmys Resources B.V. және 5% — Нұрлановтар бауырларына тиесілі болды. Барлық төртеуі «Қазфосфатты» CAF Holding Ltd арқылы иеленетіні атап өтіледі.
«Қазақмыс» үшін қаржылық нәтиже:
- таза активтердің шығып қалуы — $502,8 млн;
- қарызды аудару — $314 млн;
- сатудан түскен қаражат — $280 млн;
- MFP гудвиллін есептен шығару — $81,4 млн;
- мәміледен түскен түпкілікті пайда — $67,3 млн.
Белгілі болғандай, KP Fertilizers Ltd-де өзгерістер болды: 2024 жылдың ақпанында құрылтайшылар құрамынан бұрын Ұлыбритания санкциясында болған Дмитрий Стрежнев шықты. 2021 жылы Forbes оның байлығын $750 млн деп бағалаған.