Жоғары аудиторлық палатасы (ЖАП) көлеңкелі импорт салдарынан бюджеттің ықтимал шығынын 71 млрд теңгеден астам деп бағалады.
БАҚ деректеріне сәйкес, бұл ЖАП төрағасы Әлихан Смайыловтың премьер-министр Олжас Бектеновтың атына жолдаған құжатында айтылған.
Құжатта хабарланғандай, 2021-2023 жылдар аралығында жеке тұлғалардың декларация бойынша ресімделген тауар импорты 6,5 есеге өскен. Оның ішінде 94%-ын 1,4 трлн теңге сомасындағы көлік құралдары құрайды.
«Барлық аталған көліктің бестен бір бөлігін (21%) коммерциялық көлік құрайды: седлді тартқыштар, автобустар, жүк және арнайы техника. Аудит барысында коммерциялық көлік әкелген 3076 жеке тұлғаның (талдау жүргізілгендердің 61%-ы) жеке кәсіпкер ретінде тіркелмегені анықталды, бұл бюджеттің осы көлік құралдарын сату бойынша кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырудан түсетін салық түсімдерінен айырылуына әкелді. Сонымен қатар, жеке пайдалануға арналған жеңіл автомобильдер мен көлік құралдарының басқа санаттарын жолаушылар кедендік декларациялары арқылы емес, тауарға арналған декларациялар бойынша әкелу 2021-2023 жылдар аралығында ғана бюджеттің 71,2 млрд теңге сомасында ықтимал шығынға ұшырауына әкелді», - делінген құжатта.
Еске салайық, 2021 жылдың наурыз айында СҚО-да ұсталған трансұлттық топ РФ-тан автокөліктерді контрабандалық жолмен әкеліп, оларды Қазақстан аумағында заңсыз тіркеумен айналысқан. Экономикалық тергеу департаменті 54 жеңіл автомобиль, 6 жүк көлігін, құжаттар мен мемлекеттік тіркеу нөмірлерін анықтап, тәркіледі.
Сол кезде автомобильдер Қазақстанға қосалқы бөлшектер ретінде әкелінгені, алайда біздің ақпаратымыз бойынша РФ-да бұл көліктер жеке автосалондарда айналымдағы тұлғаларға несиеге ресімделгені немесе Армениядан кедендік рәсімдеусіз әкелінгені айтылды.
2023 жылдың наурызында Қостанайда өткен кеңесте ҚСҚҚ негізін қалаушы Кирилл Павлов хабарлағандай, тек Қостанайда ғана VIN-нөмірлері өзгертілген 700-ге жуық автокөлік бар, Петропавлда – 400-500 бірлік. Ол мұндай машиналарды ауыл мұғалімдері, дәрігерлер және учаскелік полицейлер арасында бөлуді ұсынды.
2024 жылдың шілдесінде Кирилл Павлов өзінің YouTube-арнасында видео жариялап, онда Қазақстандағы автомобильдердің «сұр нарығы» және қазақстандық шекара арқылы әкелінген көлік құралдарын заңсыз тіркеу схемалары туралы айтты.