ФБРК редакциясы Қазақстанның әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларының (ӘКК) қаржылық есептілігін талдауға арналған жарияланымдар сериясын жалғастырады. Бүгін біз «Shymkent» ӘКК 2023 жылғы қаржылық есептілігін қарастырамыз, ол депозиттердегі ақша қаражаты көлемінің айтарлықтай төмендеуі және ресурстардың аймақтың әлеуметтік бағдарламаларына шоғырлануы кезінде кірістердің қалыпты өсуін көрсетеді.
«Shymkent» ӘКК 2023 жылы басқа кейбір өңірлік корпорациялар сияқты әсерлі болмаса да, оң өсу динамикасын көрсетті. Шоғырландырылған қаржылық есептілікке сәйкес, компанияның түсімі 2,32 млрд теңгені, ал таза пайдасы – 24 млн теңгені құрады. 
Шоғырландырылмаған есептілік түсім бойынша біршама төмен мәндерді көрсетеді – 2,04 млрд теңге, ал таза пайда іс жүзінде бірдей – 23,97 млн теңге.
Айта кету керек, көптеген басқа ӘКК-ден айырмашылығы, «Shymkent» корпорациясы қарапайым таза пайдаға қарамастан, акционерлерге 1,52 млрд теңге көлемінде дивидендтер төледі. Бұл меншікті қаржы резервтерін айтарлықтай қысқартуды білдірсе де, акционерлерге инвестицияларды қайтаруға бағытталған саясатты көрсетуі мүмкін.
Корпорация активтерінің құрылымы ерекше назар аударуға тұрарлық. Шоғырландырылған есептілік бойынша қаржы активтерінің жалпы сомасы 27,65 млрд теңгені құрады, оның ішінде 7,16 млрд теңге – амортизацияланған құн бойынша бағаланатын қысқа мерзімді қаржы активтері және 15,21 млрд теңге – өзге де қысқа мерзімді қаржы активтері. Амортизацияланған құн бойынша бағаланатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 5,28 млрд теңгені құрады.
«Shymkent» ӘКК-нің 2023 жылғы қаржылық қызметінің ерекшелігі банктік депозиттердегі қаражат көлемінің 2022 жылғы 15,34 млрд теңгемен салыстырғанда 1,51 млрд теңгеге дейін айтарлықтай қысқаруы болды.
Сонымен қатар корпорация «Қазпошта» АҚ арқылы жылдық 14,75-15% мөлшерлемемен РЕПО операцияларына 13,6 млрд теңге орналастырды. Қаржы ресурстарының мұндай қайта орналастырылуы өтімділікті басқару стратегиясының өзгеруін немесе қысқа мерзімді инвестициялаудың неғұрлым тиімді құралдарын іздеуді көрсетуі мүмкін.
«Shymkent» ӘКК-нің депозиттік портфелі бірнеше банктер арасында жылдық 14,75%-дан 15,75%-ға дейінгі кірістілікпен бөлінген. Ең үлкен сомалар «Нурбанк» АҚ (жылдық 15,75% мөлшерлемемен 431 млн теңге), «Фридом Финанс Казахстан» АҚ (жылдық 15,5% мөлшерлемемен 375 млн теңге) және «Береке Банк» АҚ (жылдық 15,2% мөлшерлемемен 305 млн теңге) орналастырылған.
Корпорация қызметінде әлеуметтік бағдарламаларға қатысу маңызды рөл атқарады. ӘКК балансында азық-түлік тауарларының Тұрақтандыру қоры бойынша 8,77 млрд теңге көлеміндегі міндеттемелер көрсетілген. Қаржыландыру «Шымкент қаласының ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасы» ММ тарапынан түседі және әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларын сатып алуға, сондай-ақ жеке кәсіпкерлік субъектілеріне сыйақы төлемей, жылдық 1%-дан аспайтын мөлшерлемемен 3 жылға дейінгі мерзімге қарыздар беруге арналған.
Компанияның персоналға арналған шығыстары тиімділік тұрғысынан белгілі бір сұрақтар туғызады. Шоғырландырылған есептілік бойынша, еңбекақы төлеуге 714,6 млн теңге жұмсалған (өзіндік құн бойынша 33,9 млн, өткізу шығыстары бойынша 62,8 млн және әкімшілік шығыстар бойынша 618 млн теңге).
Сонымен қатар негізгі басқару персоналына сыйақы 16 адамға 131,7 млн теңгені құрады (бір адамға орташа есеппен 8,23 млн теңге) (2022 жылы 13 адамға 100,8 млн теңге (бір адамға орташа есеппен 7,75 млн теңге) салыстырғанда).
Шоғырландырылмаған есептілік біршама төмен сомаларды көрсетеді – 11 адамға 113,6 млн теңге (бір адамға орташа есеппен 10,33 млн теңге) (2022 жылы 7 адамға 79,7 млн теңге (бір адамға орташа есеппен 11,39 млн теңге).
«Shymkent» ӘКК-нің инвестициялық қызметі бірнеше жобаларға қатысумен ұсынылған. Компания жеке және заңды тұлғаларға микрокредиттер беру үшін 2021 жылдың сәуірінде Кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп құрылған «Shymkent Atameken» МҰ ЖШС-нің 49% үлесіне ие. Осы ұйымның 2023 жылғы пайдасындағы үлес 31,1 млн теңгені құрады.
Сонымен қатар, «Shymkent» ӘКК қалалық көлікпен жолаушылар тасымалымен айналысатын «Shymkent Bus» Басқарушы компаниясы» ЖШС-нің 42,36% үлесіне ие. Көлік компаниясының жарғылық капиталы 173,5 млн теңгені құрайды. Алайда 2023 жылдың соңындағы жағдай бойынша үлестік қатысу әдісімен танылған залалдар инвестиция көлемінен 102,9 млн теңгеге асып кетті, бұл осы жобадағы қаржылық қиындықтарды көрсетеді.
Айта кету керек, «Shymkent» ӘКК қызметі бұрын да қоғамның назарын аударған болатын. 2021 жылы News Price басылымы сол кездегі төраға Бауыржан Қанкиннің басшылығындағы