Қарағанды облысындағы Қарағайлы кентінде экологиялық жанжал өршіп тұр: жергілікті тұрғындар кәріз ағындарын ауыз су көздерінің жанында орналасқан Ащысу өзеніне тастауға қарсы шығып отыр. Олардың айтуынша, тазарту құрылыстарының жобасы қауіпсіздікке кепілдік бермейді, ал электр қуаты өшірілген жағдайда тазартылмаған сулар өзенге түсуі мүмкін.
Informburo.kz деректері бойынша, Қарағайлыда бір мезгілде екі ірі инфрақұрылымдық жоба – орталық су құбыры мен кәріз жүйесін, сондай-ақ тазарту құрылыстарын салу іске асырылуда. Әр жобаның құны шамамен 4 млрд теңгені құрайды. Алайда жоспар бойынша тазартылғаннан кейінгі ағындар жергілікті халықтың ауыз суының негізгі көздері орналасқан Талды өзенінің саласы болып табылатын Ащысу өзеніне төгілетін болады.
Тұрғындар мұндай төгінді су айдындарының ластануына нақты қауіп төндіреді, әсіресе тазарту құрылыстарының авариялық электрмен жабдықтау жүйелерімен жабдықталмағанын ескере отырып, деп мәлімдейді.
«Мәселен, электр қуаты өшеді. Сонда судың тазартылмаған күйде өзенге кету қаупі бар. Ал өзен табиғи, ол лас болады, ал біз оны ертең ішеміз», – деді кент тұрғыны Төлеген Егізбаев.
Белгілі болғандай, су үшінші тазарту класына жатады. Экологтардың айтуынша, мұндай су тіпті жануарлар мен балық өсіруге де жарамсыз. Жергілікті тұрғындар бір жарым жыл бойы жобаны өзгертуді және ағынды су алу орындарынан басқа жаққа бұруды талап етіп келеді, алайда олардың айтуынша, мердігерлер өзенге құбыр тартуды жалғастыруда.
Мердігерлердің әрекетіне жауап ретінде кент тұрғындары аудандық құрылыс бөлімін жобаны қайта қарауға міндеттеу туралы талаппен сотқа шағым түсірді. Сот талқылауы жалғасуда.
Өз кезегінде аудандық құрылыс бөлімінің өкілдері жобаны түзету қосымша шығындарды талап ететінін және мерзімдерді ұзартатынын түсіндірді.
«Қазіргі уақытта жоба 3,5 млрд теңгені құрайды. Егер түзету жүргізсек, қымбаттау жүреді. Екіншіден, мерзімдер ұзарады. Біз ағынды суларды төгу кезінде қоршаған ортаның ластануы жағдайында қосымша басқа жобамен тұнба алаңдарын қарастыруды жоспарлап отырмыз», – деп түсіндірді аудандық құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімінің өкілі Айдар Мұқан.
Сондай-ақ, резервтік генераторлар жобада қарастырылмағаны, ал биологиялық тазарту үшін қолданылатын бактериялар электр қуаты өшкен кезде бірнеше сағат ішінде өлуі мүмкін екені анықталды. Генераторларды сатып алу туралы шешімді жеке бюджеттік жобаға енгізу жоспарлануда.
Қазіргі кезеңде тазарту құрылыстарының құрылысы 80% аяқталды, бірақ тапсырыс берушінің айтуынша, төгілетін ағындардың өзенге және халықтың денсаулығына әсері туралы нақты деректер жоқ.
«Нысан пайдалануға берілгеннен кейін және экология департаменті әсерді анықтаған жағдайда ғана шаралар қабылданады», — делінген хабарламада.