Жоғары аудит палатасында (ЖАП) «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» (ӘМСК) АҚ қызметінің 2022-2023 жылдардағы тиімділігіне мемлекеттік аудит нәтижелері қаралды.
Ведомствоның баспасөз қызметінің мәліметінше, аудит 3,8 трлн теңге көлеміндегі қаражат пен активтерді қамтып, 13 ұйымды қозғады.
Белгілі болғандай, бүгінгі күні міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесі 16,2 млн адамды қамтыды. Оның ішінде 12 млн адам – мемлекет жарна төлейтін жеңілдік санатындағылар. Шамамен 2 млн адам – мемлекеттік қызметшілер мен бюджеттік ұйымдардың және квазимемлекеттік сектордың қызметкерлері.
«Жеке шығыстарды (ақылы медицинаны) есептемегендегі мемлекетке түсетін қаржылық жүктеме кемінде 76% құрайды. Осыған орай, аудиттің негізгі қорытындыларының бірі – МӘМС енгізілгеніне қарамастан, азаматтардың ортақ жауапкершілігі есебінен мемлекет жүктемесінің айтарлықтай төмендеуі әлі де байқалмайды», – делінген хабарламада.
Мониторинг барысында сарапшылар Ұлттық қор қаражатының игерілмегенін анықтады. 2022-2023 жылдары Кепілдік берілген және нысаналы трансферттер аясында Қорға 50 млрд теңгеден астам қаражат бөлінді. Алайда 13 млрд теңге немесе 26% игерілмей қалды.
Сонымен қатар, аудиторлар Қордың медициналық қызметтер сапасына мониторинг жүргізуге тиісті көңіл бөлмейтінін анықтады.
«Астанада МӘМС шеңберінде жалпы саны 179 мың адам бекітілген екі ірі жеткізушіге бақылау тексеруі жүргізілді. Нәтижесінде меншікті өндірістік үй-жайлар мен медициналық жабдықтардың жоқтығы анықталып, оларды сағаттық жалға алу тәжірибесі байқалды. Бірқатар ЖШС клиникаларында қызметтің жекелеген түрлеріне лицензиялар мен ұтқыр емес азаматтарды қабылдауға арналған пандустар болмаған», – деп хабарлады ЖАП-та.
Сонымен қатар, аудит ӘМСК және азаматтар есебінен медициналық қызметтерге қосарланған төлем фактілерін анықтады, алайда қолданыстағы ережелер бойынша медициналық мекемелер тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі (ТМККК) және МӘМС желісі бойынша қаржыландырылатын медициналық көмек түрлері үшін ақы алмауы тиіс.
«Мәселен, стационарлық көмек бойынша кемінде 1,7 млрд теңгеге, амбулаториялық көмек бойынша 27,6 млрд теңгеге қосарланған төлем фактілері анықталды. Бұл ретте қор тарапынан осы аспектіге мониторинг жүргізілмейді», – делінген хабарламада.
Сонымен қатар, аудиторлар стоматологиялық клиникаларда ӘМСК қызметтеріне қосарланған төлем фактілерін анықтады. Белгілі болғандай, медициналық сақтандыру тарифіне анестезия құны қазірдің өзінде енгізілген, алайда стоматологиялар бұл үшін Қордан тағы 2,1 млрд теңге алған.
Сондай-ақ, денсаулық сақтау министрлігі, ІІМ және Әділет министрлігінің деректерін салыстыру нәтижесінде шетелге тұрақты тұруға кеткен азаматтарға дәрі-дәрмек ресімдеу фактілері анықталды.
Осымен қатар, ӘМСК мониторингі биылғы жылдың наурыз айына қарай 109 медициналық ұйымның 19 млрд теңге көлемінде мерзімі өткен несиелері бар екенін көрсетті.
Өз кезегінде ЖАП төрағасы Әлихан Смайылов отырыста ӘМСК бюджет қаражатын мақсатты пайдаланудың сапалы мониторингі мен бақылауын қамтамасыз етуге міндетті екенін атап өтті.
«Және бұл қолмен емес, автоматтандырылған түрде жасалуы керек. Қордың өзінің тәуекелдерді басқару жүйесі болуы керек, соның негізінде көрсетілетін қызметтердің сапасына, өндірістік базаның, жабдықтардың, тиісті медициналық лицензиялар мен рұқсаттардың болуына мониторинг және бақылау жүргізу қажет», – деді Смайылов.
Тұтастай алғанда, аудит қорытындысы бойынша 32 млрд теңгеден астам сомаға процедуралық бұзушылықтар, сондай-ақ 31,1 млрд теңгеге қаражатты тиімсіз жоспарлау және пайдалану анықталды. Қаржылық шығындар мен ұтылған пайда сомасы 11,8 млн теңгені құрады.
Медициналық қызметтерге қосарланған төлем және жалған жазбалар фактілері бойынша материалдар құқық қорғау органдарына берілетіні хабарланады.