Журналистер Алматыдағы тарихи ғимараттардың едәуір бөлігі Forbes.kz рейтингіне енген белгілі бизнесмендердің меншігінде екенін анықтады. Олардың ішінде — жұбайлар Тимур және Динара Күлібаевтар, Владимир Сидельковский, Қайрат Боранбаев, Вячеслав Ким, Михаил Ломтадзе және басқалар.
Telegram-арнасының «Shishkin_like» деректері бойынша, бұл сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесіне ие немесе ие болған ғимараттар туралы болып отыр.
Ғимараттар тізімі:
- Қазақ КСР Үкімет Үйі (1947–1957) / Қазақстан-Британ техникалық университеті (ҚБТУ). Сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесіне ие. Ғимарат ҚБТУ мен энергия беруші «Алатау Жарық Компаниясы»ның (компанияның жалғыз акционері - «Самрук-Энерго» АҚ) меншігіндегі учаскені қамтиды.
Ғимараттың өзі жалғыз акционері «NNEF» ҚҚ (бұрынғы «Нұрсұлтан Назарбаевтың Білім қоры» ҚҚ) болып табылатын университеттің меншігінде. Белгілі болғандай, Динара Күлібаевадан басқа, қордың құрылтайшылары Галина Самарская және Astana It University-дің бұрынғы басшысы Асқар Нүрпейісов болып табылады. Қорды Светлана Мурзабекова басқарады. ҚБТУ-дың 2015 жылдан бергі салық төлемдерінің сомасы 10 млрд теңгені құрайды. Мемлекеттік сатып алу көлемі - 18,3 млрд теңге.
- «Арман» кинотеатры (1968) / «Арман» киноорталығы. Сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесіне ие. Эрпан Салимов басқаратын «Қазақкинофест» ЖШС-нің жеке меншігінде орналасқан. Айтпақшы, бизнес-тізілімдерде компания иелері туралы ақпарат тек 2021 жылғы қарашаға дейін көрсетілген. Журналистер олар бұрын әрекетсіз «Насихат» ЖШС және «Рахимжан» ЖШС болған деп болжайды. Олардың біреуінің пайда алушысы — Эрпан Салимовтың ағасы - Эршат Салимов. Екіншісінің пайда алушылары — Владимир Сидельковский, Ривнер Давлетбаев және тағы да Эршат Салимов. 2015 жылдан бастап «Қазақкинофест» ЖШС-нің салық төлемдерінің сомасы 78,2 млн теңгені құрады, оның 20 млн теңгеден астамы 2024 жылы төленген. Мемлекеттік сатып алу көлемі - 2,5 млн теңге.
- «Алма-Ата» қонақ үйі (1967). Сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесіне ие. Рашида Махмудова мен оның ұлдары Фаррух пен Сухрабтың отбасына тиесілі. Махмудов ағайындылар Orbis Kazakhstan компаниялар тобына ие және Қазақстанның ең бай 75 бизнесменінің қатарына кіреді. 2015 жылдан бастап «Алма-Ата» қонақ үйі» ЖШС салық ретінде шамамен 1,9 млрд теңге төледі. Мемлекеттік сатып алу көлемі - 94 млн теңге.
- «Достық» қонақ үйі (1983). Сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесіне ие. «Достық қонақ үйі» ЖШС қатысушылары туралы ақпарат бизнес-тізілімдерде жасырылған. 2013 жылдан бері кәсіпорынды Гаухар Маткенова басқарады. Аффилиирленген тұлғалардың соңғы жарияланған тізімінде қонақ үй екі офшорға — Frina Holding Corporation және Birtap Holding компанияларына тиесілі болған. Сонымен қатар, жеке тұлғалардан тізімде тек экс-қаржы министрі Наталья Коржова, оның туыстары және «Қазақмысы» мен Kaz Minerals компаниясының иелесушісі Владимир Ким көрсетілген. Қонақ үйдің 2015 жылдан бергі салық төлемдері 2,4 млрд теңгені құрады.
- «Алатау» санаторий кешені (1986) / Swissotel Wellness Resort Alatau Almaty. Сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесіне ие. «Алатау» емдеу-сауықтыру кешені» ЖШС-нің жалғыз құрылтайшысы Анна Березина басқаратын Noord Holland Trading Company B.V. болып табылады. БАҚ деректері бойынша, қыз Қазақстандағы көптеген активтерге ие, сондай-ақ Владимир Киммен және Эдуард Огаймен байланысты. 2015 жылдан бастап ЖШС-нің салық төлемдері шамамен 3,6 млрд теңгені құрады. Мемлекеттік сатып алу көлемі - 58 млн теңгеден астам.
- Денсаулық сақтау халық комиссариаты (1938) / Республикалық халық бақылау комитеті / Қазақ мұнай және газ институты. Жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші мәртебесіне ие. Пайда алушылары жұбайлар Динара және Тимур Күлібаевтар болып табылатын «Heritage Capital» ЖШС-нің меншігінде орналасқан. Adata.kz ақпараты бойынша, компанияның балансында Алматы мен Астанадағы екі әкімшілік ғимаратты және 6 жер учаскесін қоса алғанда, 8 мүліктік нысан бар.
Қазір ғимаратта Қазақ мұнай және газ институты орналасқан, оның 100% меншік иесі Forbes.kz тізімдерінің қатысушысы Сергей Кан болып табылады. ЖШС-нің 2015 жылдан бергі салық төлемдері 764 млн теңгені құрайды. Мемлекеттік сатып алу туралы шарттардың жалпы сомасы – 528,6 млн теңге.
- Саяси ағарту үйі (1986) / Каспий университеті және «Қазақмыс корпорациясы». 2015 жылы сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесінен айырылды. Шамамен 0,5 га көлеміндегі іргелес учаске уақытша өтеулі қысқа мерзімді жер пайдалану құқығымен «Востокцветмет» ЖШС-не билік етеді. Компания пайда алушылары Владимир Ким және Олег Новачук болып табылатын KAZ Minerals тобының құрылымына кіреді. Журналистер учаскенің меншік иесі Алматы мемлекеттік активтер басқармасы деп болжайды.
- Әуежай ғимараты (1972) / Сауда үйі. 2015 жылы сәулет және қала құрылысы ескерткіші мәртебесінен айырылды. 1 га көлеміндегі учаске уақытша өтеулі ұзақ мерзімді ортақ жер пайдалануда. Оның құқық иелері «АЖК» АҚ және «Drivetech Company» ЖШС болып табылады. ЖШС-нің пайда алушылары Эршат Салимов, Владимир Сидельковский және Күлібаевтар жұбайлары. 2015 жылдан бастап компания бюджетке салық ретінде 646 млн теңге төледі.
- «Медеу» қонақ үйі (1977)/ аяқталмаған Medeu Park Hotel. 2011 жылы жергілікті маңызы бар қала құрылысы және сәулет ескерткіші мәртебесінен айырылды. Нысан мәртебеден айырылғанға дейін 4 жыл бұрын бұзылғаны атап өтіледі. Бұзғаннан кейін ғимарат іргетасының қалдықтары бар учаскені Қайрат Боранбаевтың компаниясы - «Medeu Resort» ЖШС сатып алды. Оған дейін ЖШС-ге Нұрәлі Әлиевтің қайын енесі және Орталық сайлау комиссиясының экс-төрағасы Берік Имашевтің әйелі Ләйлә Адайбекова ие болған.
Қазір қонақ үй-тұрғын үй кешенін салу және пайдалану үшін мақсатты тағайындалған 2,1 га-дан астам учаске Боранбаевтың басқа компаниясы — «Medeu Park Hotel» ЖШС-нің жеке меншігінде. 2015 жылдан бастап ол салық ретінде шамамен 219 млн теңге төледі.
- Көпес Муровтың бұрынғы үйі (20 ғасырдың басы) / дүкен, кеңселер. 2011 жылы жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізімінен алынып тасталды. Ғимарат Kaspi bank еншілес кәсіпорны — «АРК Баланс» ЖШС-нің меншігінде. Компания 136 мүліктік нысанға билік етеді. Сонымен қатар, оның қарамағында 88 учаске бар.
Kaspi bank-тың ең ірі пайда алушылары Baring Funds (24,71%), Михаил Ломтадзе (22,37%) және Вячеслав Ким (21,18%) болып табылады. «АРК Баланс» ЖШС-нің 2015 жылдан бергі салық төлемдері шамамен 2 млрд теңгені құрады. Мемлекеттік сатып алу көлемі - шамамен 7 млн теңге.