Семейде Қазақстанда атом электр станциясын (АЭС) салу мәселесі бойынша жария талқылаулар өтті. Кездесуге қатысушылар елдегі атом энергетикасын дамытудың жоспарлары мен перспективаларын, сондай-ақ АЭС салудың қауіпсіздігі, экологиялылығы және экономикалық тиімділігі мәселелерін талқылады. 


Энергетика министрлігінің баспасөз қызметінің хабарлауынша, іс-шараға жергілікті атқарушы органдар мен қоғамдық кеңестердің өкілдері, депутаттар, экологиялық ұйымдардың қатысушылары, энергетика саласының сарапшылары, ғалымдар және жергілікті белсенділер қатысты.
Кездесудің ұйымдастырушысы «Қазақстанның азаматтық альянсы» ЗТБ болды. Сарапшылар ретінде энергетика министрлігінің, «Қазақстандық атом электр станциялары» ЖШС, Ұлттық ядролық орталықтың және Ядролық физика институтының өкілдері сөз сөйледі.
Қоғамшылықты қызықтырған негізгі мәселелер АЭС құрылысын қаржыландыру, атом электр станциясынан шыққан су мен қалдықтарды кәдеге жарату процесі, сондай-ақ оған қызмет көрсету үшін құзыретті мамандардың болуы болды.
Ведомствоның атауынша, барлық тақырыптар бойынша сарапшылар егжей-тегжейлі түсіндірмелер берді. Атап айтқанда, АЭС құрылысына жұмсалатын елеулі шығындарды атом электр станциясының «төмен пайдалану қабілеті» есебінен, сондай-ақ нысанның ұзақ қызмет мерзімі арқылы біртіндеп өтеуге болады деп болжануда.
Сарапшылар сондай-ақ АЭС реакторларын салқындату үшін орасан зор су қажет деген пікір қате екенін мәлімдеді.
Мысал ретінде сарапшылар, егер АЭС реакторларын салқындату үшін Балқаш көлінің суы пайдаланылса, жылдық шығын 63 млн м³ аспайды деп есептеді. Бұл көлем көл бетінен табиғи буланатын судың 0,3%-не сәйкес келетіні, яғни су қоймасының су балансына іс жүзінде әсер етпейтіні атап өтілді.
Суды кәдеге жаратуға келетін болсақ, мамандар атом электр станциясы реакторының контурларындағы судың «ешқайда шықпайтынын» және ішінде үнемі айналымда болатынын сендірді. Осыған байланысты, оны кәдеге жарату кезінде ықтимал теріс салдардан қорқудың қажеті жоқ шығар.
Қоғамшылықты АЭС қалдықтарын жою процесі де қатты алаңдатады. Сарапшылардың хабарлауынша, қуаты 1200 МВт реактор жұмыс істеген кезде жылына 50-60 м³ радиоактивті қалдықтар түзіледі. Бүгінгі таңда мұндай қалдықтармен қауіпсіз жұмыс істеу үшін тиімді технологиялар бар екені атап өтілді.
«Пайдаланылған ядролық отын қалдыққа жатпайды, себебі оның ішінде жанбаған уран қалады және қосымша плутоний – ядролық отында қолданылатын тағы бір элемент түзіледі. Пайдаланылған ядролық отынды қайта өңдегеннен кейін мамандар энергетикалық құрамдас бөлігі одан да жоғары жаңа отын үшін шикізат алады», - делінген энергетика министрлігінің хабарламасында.
АЭС-ке қызмет көрсету үшін білікті мамандардың болуына келетін болсақ, нысанды салу аясында жеткізушілер белгілі бір уақыт ішінде жергілікті кадрларды оқытуды қамтамасыз етеді деп болжануда.
Қорытындылай келе, талқылауға шақырылған сарапшылар АЭС үшін қарастырылып жатқан технологиялар қауіпсіз екенін, себебі жаңа буын реакторларын (III және III+) пайдалану жоспарланып отырғанын атап өтті.
Мұндай реакторлардың экологиялық көрсеткіштері жақсартылған, осыған байланысты АЭС-те радиациялық фон жоқ, ал атмосфераға көмірқышқыл газының шығарындылары минималды екені атап өтіледі.
Еске салайық, маусым айының соңында Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанда АЭС салу мәселесі бойынша референдум осы жылдың күзінде өтетінін, нақты күнді үкімет белгілейтінін мәлімдеді.
Президент атом электр станциясының құрылысы ерекше маңызды экономикалық және саяси мәселе екенін бірнеше рет атап өтті. Мемлекет басшысы АЭС салу туралы түпкілікті шешім халықта болатынына сендірді.
Фонд-бюро расследования коррупции