С 2026 жылдың 1 шілдесінен бастап Қазақстанда жалға берілетін электросамокаттарды пайдалануға қойылатын жаңа талаптардың бір бөлігі күшіне енді. Кикшеринг қызметтері пайдаланушыларды сәйкестендіруге, олардың жасын және жүргізуші куәлігінің бар-жоғын тексеруге, сондай-ақ көлікті пайдалануды бақылаудың цифрлық құралдарын қолдануға міндетті.
ҚАНДАЙ ТАЛАПТАР ҚОЛДАНЫЛА БАСТАДЫ
Digital Business деректері бойынша, өзгерістер 2025 жылғы желтоқсанда қол қойылған түзетулермен көзделген.
1 шілдеден бастап кикшеринг қызметтері міндетті:
- электросамокаттардың техникалық жағдайын бақылауға және оларға қызмет көрсетуге;
- әрбір самокатқа міндетті сақтандыруды рәсімдеуге;
- көлік құралдарының есебін жүргізуге және оларға бірегей сәйкестендіру нөмірлерін орналастыруға;
- орналасқан жері мен жылдамдығын қадағалау технологияларын пайдалануға;
- белгіленген аймақтарда жылдамдықты автоматты түрде шектеуге;
- заңда көзделген деректерді уәкілетті органдарға беруге;
- пайдаланушыларды сәйкестендіру, жасын және жүргізуші куәлігінің бар-жоғын тексеру үшін мемлекеттік ақпараттық жүйелермен интеграциялануға.
Бұл ретте жүргізуші куәлігінің болуы жалға алынған электросамокатпен жүретін жол бөлігінде ғана қозғалу үшін қажет. Жүргізуші куәлігі жоқ пайдаланушылар электросамокаттарды веложолдар мен велосипед жолақтарында пайдалана алады.
25 ТАМЫЗДАН НЕ ӨЗГЕРЕДІ
2026 жылғы 25 тамызда тағы бір түзету күшіне енеді, оған сәйкес электросамокаттардың тротуарлармен жүруіне тыйым салынады.
Бұған дейін заңнама веложолдар немесе велосипед жолақтары болмаған жағдайда, тротуарлармен сағатына 6 км/сағ аспайтын жылдамдықпен жүруге рұқсат еткен. Жаңа нормалар күшіне енгеннен кейін жүргізуші куәлігі жоқ пайдаланушылар тек веложолдар мен велосипед жолақтарымен жүре алады.
БАҚЫЛАУ ҚАЛАЙ ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАДЫ
Әкімшілік полиция комитеті ішкі істер министрлігінің (ӘПК ІІМ) ресми өкілі Ақтоты Боранова түсіндіргендей, бақылау GPS, геоаймақтар, жылдамдықты автоматты шектеу және әрбір электросамокатты есепке алу сияқты цифрлық құралдарды пайдалану арқылы жүзеге асырылатын болады.
Оның сөзінше, қызметтер техникалық деректерді тіркей алады, жылдамдықты шектей алады және заңда көзделген ақпаратты уәкілетті органдарға бере алады, алайда жауапкершілікке тарту туралы шешімді полиция қабылдайды.
Бірнеше кикшеринг қызметінің өкілдері GPS-тің қолданыстағы дәлдігі қатар орналасқан тротуарларды, веложолдарды және жүру бөлігін сенімді түрде ажыратуға мүмкіндік бермейтінін хабарлады. Сондықтан, олардың бағалауы бойынша, тек геолокация құралдарымен бұзушылықтарды толығымен жою техникалық тұрғыдан мүмкін емес.
САЛА ӨЗГЕРІСТЕРДІ ҚАЛАЙ БАҒАЛАЙДЫ
Кикшеринг компанияларының өкілдері саланы реттеуді қолдайтындарын, алайда жаңа талаптардың ықтимал әсерін әртүрлі бағалайтындарын хабарлады.
Whoosh компаниясы сұранысқа айтарлықтай әсер етпейді деп күтпейтінін мәлімдеді. JET сапарлар санының 20–30% төмендеуіне жол берді, әрі қарайғы жағдай жаңа ережелерді қолдану тәжірибесіне байланысты болатынын атап өтті. Яндекс Go кейбір пайдаланушылар жалға алудан бас тартып, жеке электросамокаттарға немесе көліктің басқа түрлеріне ауысуы мүмкін деп санайды.
Сұхбат берген сала өкілдері мен урбанистер микромобильділіктің одан әрі дамуы көбінесе велосипед инфрақұрылымының дамуына байланысты екенін де атап өтті.
